Schatten van Vught

Sinds september 2018, we zitten nog in de derde jaargang, geeft de Stichting Erfgoed Vught vier keer per jaar het tijdschrift uit met de veelbelovende naam Schatten van Vught. En de belofte wordt ingelost; in elk nummer staan gedegen én lezenswaardige artikelen over een breed scala aan erfgoedonderwerpen, uiteraard met Vught (en ook Cromvoirt) als grote gemene deler. Uit veel van de artikelen wordt duidelijk dat het dorp Vught, gelegen nabij ’s-Hertogenbosch en op veel historische momenten nadrukkelijk met de geschiedenis van die grote stad verbonden, ook veel eigen verhalen te vertellen heeft. Mede op initiatief van de bevlogen historicus Henk Smeets is er een tijdschrift op poten gezet dat nu al niet meer weg te denken lijkt uit het Vughtse erfgoedveld.

In het aprilnummer van 2021 komt in een ruime bijdrage van Wieke Schrover de jeugdbeweging in Vught in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw aan bod. Veel lokale aspecten worden besproken en katholieke en protestantse notabelen passeren de revue. Dat het artikel een periode behandelt die nog niet ver achter ons ligt, maakt dat vele lezers ongetwijfeld herinneringen aan het onderwerp zullen hebben.

Misschien wat abstracter van aard, maar daarom niet minder boeiend, is de bijdrage van Lauran Toorians, over het landschap van Vught en omgeving in de middeleeuwen. Deze bijdrage (verdeeld over twee nummers; dit is het eerste deel) is geschreven voor de vuistdikke publicatie Twee bijzondere dorpen. Geschiedenis van Vught en Cromvoirt, maar kon daar door plaatsgebrek uiteindelijk niet worden geplaatst. Al lezende word je vanuit het historische verhaal, door tekst en beeld, op diverse momenten naar het nu en de huidige situatie getrokken.

Vaak zijn er kortere – en dus meer – bijdragen opgenomen, maar het pleit voor de redactie dat ze de hierboven besproken langere bijdragen (geannoteerd!) als kern van dit nummer hebben gekozen. Elk nummer is er in ieder geval ruimte voor algemeen erfgoednieuws en relevant nieuws uit de werkgroepen die binnen de stichting actief zijn: Archeologie, Vught 3D, Historische kaarten, Tweede Wereldoorlog en (net nieuw) Vughtse historici.

In de Brabant-Collectie zijn Vught en Cromvoirt ook goed vertegenwoordigd. Ruim 700 boeken en artikelen met deze geografische trefwoorden zijn in BCfinder ontsloten. Verder zijn er in de Topografisch-Historische Atlas meer dan 270 afbeeldingen met Vught of Cromvoirt opgenomen. Voor diegene die geïnteresseerd is in de geschiedenis en het erfgoed van Vught, is een (digitaal) bezoek aan de Brabant-Collectie zeker de moeite waard.

Vindplaats: T 11057

Communicatiepartners van de Brabant-Collectie

De Brabant-Collectie neemt deel aan een communicatieoverleg met verschillende organisaties die zich bezighouden met het erfgoed in onze provincie. Door deze bijeenkomsten kunnen we elkaar versterken en zijn communicatielijnen korter. Graag stellen wij deze organisaties aan u voor.

De Provincie Noord-Brabant - initiatiefnemer van dit overleg en eigenaar van de Brabant-Collectie - en Het Noordbrabants Museum zijn oude bekenden. Onze collectie en die van het museum hebben gemeenschappelijke roots in de verzamelingen van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant. Gezamenlijk maakten we in 2017-2018 de tentoonstelling Papieren Juweeltjes. 

Met Erfgoed Brabant, het provinciale kennis- en expertisecentrum voor erfgoed, werken we al langer samen op verschillende terreinen. Hetzelfde geldt voor de stichting Brabants Heem, de overkoepelende organisatie van de Brabantse heemkundekringen. Met deze stichting wordt gewerkt aan het digitaliseren van de bladen van Brabantse heemkundekringen.

Op het gebied van materieel erfgoed helpt ErfgoedLab Brabant particuliere monumenteigenaren met advies, kennisdeling en inzet van vouchers het proces naar herbestemming te versnellen. Het herbestemmen van erfgoedlocaties is ook opdracht van de Erfgoedfabriek, een langlopend investeringsprogramma van de provincie.

Versterking en verbetering van de gemeentelijke monumentenzorg is de taak van Monumentenhuis Brabant. Monumentenwacht Noord-Brabant helpt monumenteigenaren bij het onderhouden van hun pand.

De laatste partner, de Zuiderwaterlinie, bestaat uit een samenwerkingsverband dat de 11 Brabantse vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met water onder de aandacht brengt.

Interesse in de activiteiten van een van deze partners? Bekijk hun websites voor meer informatie.

Van stoom naar stroom. De electriciteitscentrale van de lederfabriek Oisterwijk

Onlangs verscheen ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Lederfabriek Oisterwijk (KVL Oisterwijk) een 60 pagina's tellend boekje over een bijzonder stukje industrieel erfgoed. De oude electriciteitscentrale met haar stoommachine bij de voormalige leerfabriek in Oisterwijk dateert uit de tijd van het interbellum en is het enige industriële erfgoed uit de gemeente. 
De publicatie geeft een historisch overzicht van de centrale. De auteur begint met een beschrijving van de eerste stoommachine uit 1916. Vervolgens komen de diverse eigenaren, de ontwikkeling van het fabriekscomplex en de lokale geschiedenis aan de orde. Hij sluit af met het 'gevecht' op burgerinitiatief om de centrale gerestaureerd te krijgen. Het resultaat toont hij in een foto van een volledig gerestaureerde stoommachine. 
Het werk is geïllustreerd met oude foto's die de verschillende verhalen begeleiden.

Signatuur: BRA J3 LEES 2016

De architectuur van Philips in Eindhoven; sloop renovatie transformatie

Dit fotoboek in zwart-wit geeft een goed overzicht van de architectuur van Philips door de jaren heen. Ook laat het zien hoe Eindhoven is omgegaan met het industrieel erfgoed van Philips. Veel gebouwen zijn gesloopt, andere weer hergebruikt.

De herontwikkeling van de fabrieksterreinen vormde een grote uitdaging voor de stad. Lange tijd waren deze terreinen alleen toegankelijk voor medewerkers van Philips. Na het vertrek van het Philipsconcern in de vorige eeuw en het leegkomen van de gebouwen opende zich een wereld vol nieuwe mogelijkheden voor Eindhoven. De cultuurhistorische waarde werd gezien en de laatste twintig jaar zijn de grote gebouwen volledig opgenomen in het stadsbeeld. De industriële gebouwen hebben uiteenlopende bestemmingen gekregen, zoals wonen, werken of horeca. Eindhoven is een voorbeeld van een geslaagde herontwikkeling.

Ruim 30 jaar maakte de Veldhovense fotograaf Norbert van Onna foto’s van o.a. de Philips gebouwen.

Meer informatie over industrieel erfgoed kunt u vinden in de rubriek: J

Vindplaats: BRA Z6 ONNA 2013

Traditionele boerenlandschappen, boerenerven en landbouwhuisdieren in Noord-Brabant

Auteur George Dirven gaf met een dia-presentatie toelichting bij de inhoud van dit boek op 15 november jl. in Prinsenhof in Best. Wethouder Paul Gondrie nam het eerste exemplaar in ontvangst.

Twee eerdere uitgaven van de Boerderijenstichting Noord-Brabant over boerenerven, namelijk het Boeren-ervenboekje  en Het nut ging voor de sier; Boerenerven in Noord-Brabant waren beide al vrij snel niet meer verkrijgbaar. Reden voor Stichting De Brabantse Boerderij (SdBB) om te besluiten tot een heruitgave waarin ook de thema’s boerenlandschappen en landbouwhuisdieren aan bod zouden komen. Dit boek, waarmee de Stichting hoopt op meer belangstelling voor en samenwerking in het behoud van  het agrarisch erfgoed in de Provincie, is hiervan het resultaat.

Veel benamingen vanuit het oude landschap en de vroegere agrarische bedrijfsvoering komen in deze publicatie aan de orde en worden verklaard (denk aan: beemd, houtwal, heining, voorde, biest, bunder, meestoof).

Met een zestigtal foto's heeft de Brabant-Collectie bijgedragen aan de visuele aantrekkelijkheid van deze publicatie. Een voorproefje kunt u hier bekijken.

In de onderwerpsrubriek W vindt u meer boeken over landbouw, milieu en natuur. Boeken over Brabantse boerderijen kunt u bij de Brabant-Collectie vinden in rubriek J.

Vindplaats: BRA W3 DIRV 2013

Tijdschrift: De Molenvriend

Sinds de oprichting in januari 1985 geeft de Vereniging Molenvrienden Land van Cuijk en Noord-Limburg het tijdschrift De Molenvriend uit. Jaarlijks verschijnen er 3 of 4 nummers. Eind jaren '70 verschenen de eerste vrijwillige molenaars in het Land van Cuijk. De vrijwilligersclub noemde zich Molenvrienden Land van Cuijk en Noord-Limburg. Begin jaren '80 kregen zij het idee een vereniging te vormen die het behoud van de molens in hun werkgebied als doel stelde. Dit wilde men bereiken door samenwerking met moleneigenaren en andere belanghebbende instanties. Hun lijfblad De Molenvriend werd vanaf dat moment gratis toegezonden aan de leden van de vereniging.

De inhoud van het tijdschrift bestaat uit regionale moleninformatie, aangevuld met molenverhalen over vroeger en nu uit binnen- en buitenland. Ook staan er artikelen in over bekende molenaarsfamilies uit de regio en verslagen van activiteiten rond molens. De lay-out is met zijn tijd meegegaan. Zo heeft het blad de laatste jaren een omslag in kleur en prijkt hier meestal de foto van een molen op. Alle exemplaren van De Molenvriend zijn digitaal beschikbaar gesteld op de website van de vereniging. Op dit moment zijn er 81 nummers verschenen. In het laatst verschenen nummer (juli 2013) blikt de redactie terug op de regionale molendag van 1 april 2013. Verder komt onder meer het honderjarige jubileum van molen De Vooruitgang in Oeffelt aan de orde.

U vindt alle nummers De Molenvriend in de Brabant-Collectie. De artikelen uit dit tijdschrift zijn vermeld in de Brabant Databank.

Vindplaats: T 07766

Tijdschrift: Immaterieel Erfgoed

In 2012 is het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) gestart met een nieuw tijdschrift, getiteld 'Immaterieel Erfgoed'. Het blad verschijnt 4 keer per jaar en is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in tradities en rituelen, ook wel levend erfgoed genoemd. Ook beleidsmatige aspecten worden belicht. U vindt het tijdschrift in onze collectie (T10859), maar kunt het ook downloaden via de website van VIE.

In nummer 2 is het verslag opgenomen van het Internationaal Congres over Immaterieel Erfgoedbeleid dat VIE samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie in februari 2012 in Deurne heeft georganiseerd. Daarnaast onder andere een artikel over de graffitiscene in Eindhoven, waarin de vraag wordt gesteld of graffiti kan worden beschouwd als een vorm van hedendaags immaterieel erfgoed.

2012 is uitgeroepen tot het Jaar van het Immaterieel Erfgoed. In dit jaar wil men mensen bewust maken van de rijkdom aan tradities en immaterieel erfgoed in Nederland. Hiervoor is een speciale website ontworpen met achtergrondinformatie over dit onderwerp. Ook kunt u hier de tradities en rituelen opgeven die u belangrijk vindt. Zaterdag 13 oktober a.s. zal een grote manifestatie plaats vinden op Fort Voordorp in Groenekan om het begin van het immaterieel erfgoedbeleid in Nederland te vieren.

Ook UNESCO draagt immaterieel erfgoed een warm hart toe. Zondag 2 september jl. ondertekende staatssecretaris Halbe Zijlstra het UNESCO-verdrag ter Bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland. Nu het verdrag in werking is getreden kunnen mensen hun eigen tradities voor gaan dragen voor de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Omroep Brabant heeft inmiddels al de vraag opgeroepen 'Welke Brabantse tradities moeten op de Werelderfgoedlijst?'

Vindplaats: T10859

Verhalen van Brabant; geschiedenis en erfgoed in tien tijdvakken

De lange en bewogen geschiedenis van wat nu Noord-Brabant is, heeft veel sporen nagelaten. In het landschap, in monumenten, in voorwerpen en documenten, en natuurlijk ook in de herinnering van mensen. Sporen als het Vorstengraf van Oss, de grootste prehistorische grafheuvel die in Nederland werd opgeworpen, of de Blijde Inkomste, een van de eerste constituties van Europa. Maar ook de middeleeuwse kastelen, de neogotische dorpskerken, de Aardappeleters van Van Gogh of de Philipsfabrieken in het hart van Eindhoven. Samen vormen zij het erfgoed van Brabant, samen bepalen zij de culturele identiteit van deze provincie en haar bewoners. Veel van die sporen komen pas echt tot leven door het verhaal over hun ontstaan, hun lotgevallen en hun betekenis voor onze samenleving.

In dit boek wordt een aantal van die verhalen op boeiende wijze verteld door provinciaal historicus Jan van Oudheusden. Op heldere toon en met gebruikmaking van fraaie illustraties geeft hij een eigentijdse presentatie van het Brabantse culturele erfgoed en de Brabantse geschiedenis. Marc Bolsius maakte daarbij een reeks verrassende foto’s.

Vindplaats: BRA  D  OUDH  2011