Over mij

Mijn foto
De Brabant-Collectie is in 1837 in 's-Hertogenbosch opgericht door het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant en wordt sinds 1986 beheerd door de bibliotheek van de Universiteit van Tilburg

maandag 25 juni 2018

140 jaar geleden: de geliefdste bloemen

In 1876 startte de Duitse uitgever Moritz Ruhl in Leipzig met de uitgave van een boek over de populairste bloemen van dat moment. Het boek, Die beliebtesten Blumen und Zierpflanzen, verscheen in afleveringen. Vierentwintig afleveringen van gemiddeld 15 bladzijden met één gekleurde litho van de besproken bloem. Alleen de afleveringen 23 en 24, waarin de roos wordt beschreven en die als één geheel verschenen, bestaan uit 50 bladzijden en twee gekleurde litho’s.



In Nederland was de publicatie van de Duitse afleveringen niet onopgemerkt gebleven. Al op 19 september 1876 liet W.C. van Heusden zijn recht op de vertaling registreren bij de in Amsterdam gevestigde Commissie tot regeling van het vertalingsrecht. De registratie kostte hem 10 gulden. Willem Constant van Heusden (1836-1917) was drukker en uitgever in 's-Hertogenbosch. Zijn “magazijn en fabriek” stonden aan de Zuid-Willemsvaart, nr. C 353. Volgens de vanaf 1875 verschijnende advertenties, produceerde Van Heusden kantoor- en schrijfboeken, bijvoorbeeld agenda’s en bonboekjes. In een advertentie van 26 november 1875 somt Van Heusden zijn competenties op, waaronder drukken in kleur en het maken van stempelbanden. Dat laatste wekt de indruk dat in zijn fabriek ook een boekbinderij aanwezig was. Van Heusden publiceerde sinds 1868 ook het tijdschrift De Praktiserende Geneesheer, maar ook de werken van de conservatief-katholieke Bossche rechter Franciscus van Zinnicq Bergmann (1807-1879), onder andere diens proefschrift in 1862.
Voor het geplande boek over de populairste bloemen vond Van Heusden een vertaler in de Tilburger Antonius Hendrikus Kerstens (1846-1937). Over Kerstens is weinig of niets bekend. Vermoedelijk was hij gerelateerd aan de eigenaren van de Tilburgse firma J.A.A. Kerstens, een lakenfabriek aan de Langestraat 25. Vandaar waarschijnlijk dat het portret van Antonius Kerstens te vinden is in het TextielMuseum in Tilburg (objectnr. 05177; geen foto beschikbaar).
Kerstens vertaalde de Duitse afleveringen voortvarend, want al in januari 1877 begonnen de Nederlandse afleveringen bij Van Heusden te verschijnen. Bij intekening was de prijs 45 cent per aflevering.
In 1878 werd het geheel gebonden in een fraaie uitgeversband van lichtblauw calico (202 x 138 x 15 mm), voorplat in zwart en goud, achterplat blind bestempeld; kapitaalbandjes in rood en wit, sneden onbehandeld, beige dek- en schutbladen. Prijs f 4,50. De boekband bevat geen boekbindersetiket, is ook niet gesigneerd, maar zal ongetwijfeld in Den Bosch zijn vervaardigd, waarschijnlijk in de eerder vermoede boekbinderij van Van Heusden zelf.


Het boek, getiteld Keur van bloemen en sierplanten, is net als de Duitse editie anoniem verschenen. Het bevat tien afleveringen en dus ook tien prachtige, maar helaas niet gesigneerde litho’s. De afbeeldingen zijn identiek aan die van de Duitse uitgave.
Tot eind vorig jaar waren er slechts twee exemplaren van dit fraaie boek in het bezit van Nederlandse bibliotheken. De Brabant-Collectie verwierf vorig jaar het derde exemplaar! Keur van bloemen en sierplanten is niet alleen een erg mooi boek, maar ook een belangrijk boek. Het werpt licht op het boekenfonds en de werkzaamheden van de Bossche drukker-uitgever W.C. van Heusden en het licht mogelijk een sluier op van het tamelijk onbekende leven van een 19e-eeuwse Tilburgse lakenfabrikant en vertaler.
Het verhaal is hiermee gelukkig nog niet af. Want tijdens de zoektocht naar de juiste bibliografische gegevens van de Duitse editie, traceerden wij een compleet en gebonden exemplaar van dit zeer zeldzame boek bij een Duits antiquariaat. En sinds kort bevindt zich in de Brabant-Collectie het enige exemplaar in Nederlandse bibliotheken.


De Duitse editie werd voltooid na 24 afleveringen en bevat dus 14 litho’s meer dan de Nederlandse uitgave. Oorspronkelijke uitgave en Nederlandse vertaling kunnen nu naast elkaar bewonderd en bestudeerd worden.
Tot slot: Antonius Kerstens, die dit bloemenboek vertaalde, overleed op vrijdag 19 februari 1937. Hij was 91 jaar oud. Onderaan de rouwadvertentie stond: “Geen bloemen”.

maandag 11 juni 2018

DVD: Joodse kinderen in kamp Vught

Op 6 en 7 juni 1943 vond in concentratiekamp Vught het Kindertransport plaats. Bijna 1.300 joodse kinderen, veelal samen met hun moeder, werden weggevoerd naar Westerbork. De meesten werden binnen enkele dagen doorgestuurd naar de gaskamers van Sobibor.
September 1999 werd op het terrein van het herdenkingscentrum Nationaal Monument Kamp Vught een gedenkteken voor dit Kindertransport geplaatst. Ter gelegenheid van de plaatsing van het monument schreef Janneke de Moei het boek Joodse kinderen in kamp Vught. De schrijfster en andere betrokkenen constateerden dat er behoefte was aan educatief materiaal rondom dit onderwerp en stelden deze DVD, lesmateriaal en een speciale website samen.
Op de DVD vertellen acht mensen die de kampen overleefden over de razzia's, Vught en het transport. In de korte documentaire Wat kunnen ze nou met ons doen? vertelt ooggetuige Lotty Huffener, samen met drie andere overlevenden, over haar ervaringen. Hun woorden worden afgewisseld met beelden van vrije, spelende kinderen nu, waardoor een indringend beeld wordt gegeven.

De DVD is te bekijken op de raadpleegpc's van de universiteitsbibliotheek op niveau 0.
Vindplaats: BENG DVD JOOD 2007

woensdag 6 juni 2018

Brabant-Collectie prominent op Kringgildedag 2018


Gildevaandels in de koepelhal van het Evoluon
Op zondag 3 juni jl. werd in en rondom het Evoluon te Eindhoven voor de tweede maal de wederom drukbezochte 76e Kringgildedag Kempenland georganiseerd. Ook de Brabant-Collectie was aanwezig met een stand en fotopresentatie van een zeventigtal gildefoto’s uit eigen collectie. Dit jaar was het thema ‘Schuttersgilden ontmoeten Brabants Immaterieel Erfgoed’.
Bibliothecaris Pia van Kroonenburgh bij de stand van de Brabant-Collectie
Prof. dr. Wim van de Donk, commissaris van de Koning in Noord-Brabant, werd bij aankomst door alle gildeleden en mannenkoor La Bonne Espérance feestelijk toegezongen. Na de gildeviering, koffietafel en het aanbieden van de erewijn, begon de stoet van de deelnemende Kempische gilden. Elk gilde presenteerde zich voorafgaande aan de massale opmars op het terrein voor de ingang van het Evoluon. Raadsheer Tony Vaessen (vrijwilliger bij de Brabant-Collectie) was de spreekstalmeester van deze Kringgildedag.
De laatste deelnemer van de stoet: Het Heilig Kruisgilde Gerwen


Vendelen na de massale opmars
Voor de wedstrijden van de verschillende onderdelen o.a. trommen, vendelen en schieten, maar ook de stoet en de tentoonstellingen waren prijzen te verdienen. Emy Thorissen, conservator van de Brabant-Collectie, was een van de juryleden.
Een van de standaardruiters op het centrale veld

Gildetrommen van het St. Martinusgilde Waalre
Meer foto's zijn te zien op de Facebookpagina van de Brabantse schuttersgilden.