Boekpresentatie over de Roman-Visscherkaart

Op 18 december jl. is in Het Noordbrabants Museum tijdens de Vriendendag Prins Bernhard Cultuurfonds het eerste exemplaar van het boek over de Roman-Visscherkaart door onze huidige commissaris van de Koning, Wim van de Donk, overhandigd aan mr. Frank Houben, oud-commissaris van de Provincie Noord-Brabant. Een tweede exemplaar werd uitgereikt aan mr. Dries van Agt, voormalig premier van Nederland en ook oud-commissaris van de Provincie Noord-Brabant.

Overhandiging van het eerste exemplaar
V.l.n.r.: Wim van de Donk, Monique Houben-van Lanschot, Frank Houben en Dries van Agt
© Paul Slot

In opdracht van de Provincie Noord-Brabant en met steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Brabant heeft de Brabant-Collectie deze bijzondere publicatie gerealiseerd.

Roman-Visscher publicatie
© Paul Slot

De schrijvers van het boek, Emy Thorissen en Mathieu Franssen, gaven elk een lezing over respectievelijk de herkomst, de aankoop en de restauratie van de kaart. Ook de historische context, de makers en de verschillende edities werden toegelicht. Deze bijzondere bijeenkomst werd opgeluisterd door Artvark Saxophone Quartet. Na het buffet in de blauwe en gele salon van het museum kon het gezelschap de wandkaart, die door de Brabant-Collectie in bruikleen gegeven is aan Het Noordbrabants Museum, bewonderen.

De auteurs Mathieu Franssen en Emy Thorissen werden door de CdK in het zonnetje gezet
© Paul Slot

De muzikale omlijsting werd verzorgd door Artvark Saxophone Quartet
© Paul Slot

Bezoekers bij de wandkaart (1661) in de Brabantzaal van Het Noordbrabants Museum
© Paul Slot

NB: Deze publicatie is een exclusief relatiegeschenk van Wim van de Donk en is dus niet verkrijgbaar bij de boekhandel.

Roman-Visscher kaart pronkt in kasteel Heeswijk

De gerestaureerde Roman-Visscher kaart is op dinsdag 18 maart jl. overgebracht naar zijn nieuwe tijdelijke onderkomen. De 17e eeuwse wandkaart van het Hertogdom Brabant pronkt voor tenminste 1 jaar in de ridderzaal van Kasteel Heeswijk. 

Kasteel Heeswijk werd in 1834 eigendom van Andreas Johannes Ludovicus Baron van den Bogaerde van Terbrugge (1787-1855). Hij was gouveneur van Noord-Brabant (1830-1842) en tevens de eerste voorzitter van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen te ’s-Hertogenbosch, de voorganger van de Brabant-Collectie. © Paul Slot

Dinsdagochtend 18 maart arriveert - vanuit Middelburg  - de vrachtwagen met de wandkaart aan de poort van Kasteel Heeswijk. Onder het toeziend oog van de restaurator tillen sterke mannen de wandkaart hieruit. © Paul Slot

Met behulp van een platte kar wordt de Roman-Visscher kaart voorzichtig door de poort van het Kasteel gemanoeuvreerd. © Paul Slot

Dit is de weg die de kaart moet afleggen over de brug naar het Kasteel. © Paul Slot

Voor de ingang van de vestibule wordt ernstig nagedacht hoe de wandkaart naar binnen getransporteerd moet worden. © Paul Slot

De kaart wordt verticaal naar binnen gedragen. © Paul Slot

Via de vestibule arriveert de Roman-Visscher kaart in de Ridderzaal. © Paul Slot
Onder supervisie van Jos van Extel  (schilderijrestaurator te Schijndel) zijn de maten van het glas opgenomen door Twan Vissers en doorgebeld naar de fabriek/glasleverancier. Samen vertrekken ze in de richting van Eindhoven om het glas op te halen.

Eenmaal tegen de muur geplaatst, onthult restaurator Marijn de Valk de oude wandkaart. © Paul Slot

De gerestaureerde wandkaart is bijna in zijn geheel te bewonderen. Met het toevoegen van de houten stokken heeft conservator Emy Thorissen de kaart zijn historische decoratieve functie terug gegeven. 
© Paul Slot

Jos Kuijlen (bibliothecaris Brabant-Collectie) en Jacqueline Kerkhoff (directeur Kasteel Heeswijk) zoeken de huidige verblijfplaats op de kaart, aangegeven als t’Huijs tot Heeswijck. © Paul Slot

De kaart wordt weer van de kant gehaald en de huismeester begint met de voorbereiding voor het ophangen. © Paul Slot

Inmiddels zijn de gaten in de muur geboord. © Paul Slot

De kaart wordt door Paul Slot aan de wand bevestigd, terwijl de anderen de ingelijste kaart vasthouden. 
© Emy Thorissen

Emy Thorissen (conservator Brabant-Collectie en projectleider)  en Marijn de Valk (restaurator) samen voor de Roman-Visscher kaart. © Paul Slot

Alle betrokkenen voor de opgehangen, maar nog provisorisch gestutte houten vitrinelijst. Van links naar rechts: vrijwilliger (Kasteel Heeswijk), Hein de Greve (huismeester Kasteel Heeswijk), Jacqueline Kerkhoff (directeur Kasteel Heeswijk), Jos Kuijlen (bibliothecaris Brabant-Collectie), Emy Thorissen (conservator Brabant-Collectie), Marijn de Valk (restaurator), Jan Goedemé (technisch medewerker van de restaurator). © Paul Slot

Na de lunch en het interview met Brabants Dagblad arriveert het glas (6 mm gelaagd en voorzien van zuignappen ten behoeve van het hanteren) . © Emy Thorissen

Glasman Twan Vissers reinigt secuur het glas alvorens het in de lijst geplaatst wordt. © Emy Thorissen
Nadat de glaslatten vastgeschroefd zijn, is de gehele operatie voltooid.

Zie ook : artikel in Brabants Dagblad, 19 maart 2014.

Tentoonstelling 'Kaarten van de Visscher-familie'

Tentoonstelling met de kaarten en stadsprofielen van de Amsterdamse kaartenfirma Visscher - de maker van ons pronkstuk, de Roman-Visscher-kaart 

Datum/tijd: van donderdag 8 maart tot en met vrijdag 13 april 2012 tijdens openingstijden

Locatie: vitrine niveau 1 en vitrine niveau 0, Library, Tilburg University

Nieuw jubileumblog

Op donderdag 8 maart a.s. is het precies 175 jaar geleden dat het Provinciaal Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant werd opgericht in ‘s-Hertogenbosch. Uit dit Genootschap is later de Brabant-Collectie voortgekomen. Reden voor ons om in dit feestelijk jaar een speciaal blog te maken. 



Bibliothecaresse C.M.E. Ingen-Housz in de Genootschapsbibliotheek, Bethaniëstraat,
's-Hertogenbosch. Fotopersbureau Het Zuiden i.o.v. De Geïllustreerde Pers. 
Datering: 27 oktober 1948. Vindplaats: P / I 41.2 (1)

Op het nieuwe jubileumblog zullen gedurende een jaar berichten verschijnen over de geschiedenis van de Genootschapsbibliotheek, haar huisvesting en haar bibliothecarissen. Het blog zal rijkelijk voorzien worden van beeldmateriaal. Tevens zal er ruime aandacht besteed worden aan de restauratie en digitalisering van ons topstuk uit de collectie: de Roman-Visscher-kaart.

Gedurende het jaar zal de Brabant-Collectie diverse activiteiten organiseren, die eveneens belicht worden op het nieuwe blog.

Kijk daarom vanaf 8 maart op http://jubileumjaarbc.blogspot.com/ en volg ons via de RSS-feed!

De Roman-Visscher-kaart: uniek cartografisch topstuk

De wandkaart van Brabant van Zacharias Roman (1595 - ca. 1675) en Nicolaas lohannes Visscher (1618 – 1679), getiteld Ducatus Brabantiae novissima descriptio per Nicolaum Ioa. Visscherum, is het belangrijkste cartografische overzichtswerk van Brabant uit de 17e eeuw en een bijzondere kunstuiting uit de Gouden Eeuw. De kaart is het meest volledige exemplaar dat tot nu toe bekend is en daardoor cultureel van onschatbare waarde. In 1983 werd de kaart met financiële steun van de Provincie Noord-Brabant en het Provinciaal Anjerfonds Noord-Brabant verworven door het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant, de voorganger van de Brabant-Collectie.

Ducatus Brabantiae nova delineatio per Nicolaum I. Viβcherum Anno 1661.

Gedruckt t'Amsterdam Claes Ianβ.Viβcher. 1656.

Ingekleurde kopergravure. Schaal: 6,8 cm

De hoofdkaart is uit 12 bladen samengesteld met aan de bovenrand een titelstrook. Volgens de windroos is de kaart van Brabant naar het noord-noordwesten georiënteerd. Aan de zijborders is de kaart voorzien van 14 Brabantse stadsgezichten, te weten links (van boven naar beneden): Leuven, Antwerpen, Mechelen, Aarschot, Breda, Lier, Scherpenheuvel; en rechts ( van boven naar beneden): Brussel, ’s-Hertogenbosch, Tienen, Bergen op Zoom, Maastricht, Grave, ’t Hof van Brabant. Aan de benedenrand is een beschrijving van het Hertogdom Brabant in het Nederlands en Frans geplakt. De totale afmeting van de wandkaart bedraagt 167 x 217 cm.

Om dit topstuk optimaal tot zijn recht te laten komen, willen we de kaart restaureren en digitaliseren. Softwarematig zullen de afzonderlijke kaartbladen uitgesneden worden. In maart 2012 vieren wij  het 175-jarig bestaan van het Provinciaal Genootschap. De Brabant-Collectie wil voor die gelegenheid de wandkaart uitbrengen in een speciale cassette met de gedigitaliseerde kaartbladen in een op maat gemaakte doos en voorzien van uitvoerige tekst.
Naar sponsoren en fondsen wordt nog gezocht. Zie hiervoor onze pagina op de Tilburg University website onder projecten Universiteitsfonds.

In het tijdschrift In Brabant  (vol. 2 (2011) 2, p. 32-35) vindt u een uitgebreid artikel over dit topstuk uit onze collectie.

Vindplaats: Generaliteitsland Brabant / 1661 (1)