Wethouder Marcelle Hendrickx op bezoek

De Tilburgse wethouder Marcelle Hendrickx (D66) met Onderwijs, Jeugd, Emancipatie en Cultuur in haar portefeuille en Marijn Gevers, beleidsambtenaar Cultuur, brachten vandaag een bezoek aan de Brabant-Collectie.

De Brabant-Collectie werkt voor vele projecten, zoals bijvoorbeeld recent voor de tentoonstelling 'In de Brabantse voetsporen van Vincent van Gogh' en het project Noud Aartsen, samen met Tilburgse erfgoedpartners. Denk hierbij aan Regionaal Archief Tilburg, Stadsmuseum, Textielmuseum, Natuurmuseum Brabant, Bibliotheek Midden-Brabant en BKKC. Een goede reden om nader met elkaar kennis te maken en te tonen wat de Brabant-Collectie zoal in huis heeft.

v.l.n.r. Marijn Gevers, Emy Thorissen en Marcelle Hendrickx in de bezoekersruimte
© Corine Bon

Bibliothecaris Pia van Kroonenburgh ontving de wethouder met een presentatie over inhoud en ontstaan van de collectie. Het gezelschap verplaatste zich daarna naar de geklimatiseerde raadpleegruimte waar Emy Thorissen, conservator, enkele highlights uit de collectie liet zien.

v.l.n.r. Marcelle Hendrickx, Emy Thorissen en Pia van Kroonenburgh in de raadpleegruimte
© Corine Bon

v.l.n.r. Emy Thorissen, Marcelle Hendrickx en Marijn Gevers
© Corine Bon

Tijdschrift: De Myerlese Koerier

De Myerlese Koerier is een uitgave van Heemkundekring Myerle, gevestigd in gemeente Geldrop-Mierlo. De heemkundekring is opgericht in 1984 en heeft sinds 1987 haar eigen blad, dat tweemaal per jaar uitkomt. Tot 2011 hanteerde men de naam D'n Myerlese Koerier. In het blad staan veel artikelen van de Werkgroep Geschiedenis, maar ook de andere werkgroepen (Beeldcollectie; Bibliotheek; Genealogie etc.) leveren regelmatig een bijdrage. Ook over de opgravingen, waaraan leden van de kring hebben meegewerkt, wordt gepubliceerd. Daarnaast verschijnen vanaf 2012 artikelen over markante personen uit de gemeente. In 2012 en 2013 verschenen twee speciale edities, over respectievelijk De Haes Weverijen en De Milo Confectiefabrieken. Meer informatie over de publicaties van de heemkundekring vindt u hier.

Heemkundekring Myerle heeft als doel het bewaren, bewaken en uitdragen van de cultuurhistorie van Mierlo in al zijn facetten aan haar gemeenschap. Men houdt zich o.a. bezig met monumenten in de gemeente, het kadaster van Mierlo vanaf 1832 en toponiemen- en archiefonderzoek. Zo is de beschrijving van Mierlo's grondgebied van 1785 in beeld gebracht.

Het tijdschrift is vanaf 1987 aanwezig in de Brabant-Collectie.
Vindplaats: T 08307

Expositie ‘Kasteelarchitectuur in Brabant’

'Nemelaar bij Haaren in t quartier van Oosterwijk'
J. Stellingwerf
pen- en penseeltekening in zwart en grijs, 1622
H 12 / 820.11 Neme (1) 

Bij de ingang van de universiteitsbibliotheek tonen we tot vrijdag 29 juli een aantal 19e-eeuwse bouwtekeningen en topografische afbeeldingen van kasteel Heeswijk en kasteel Nemerlaer.

Portret A.J.L. baron van den Bogaerde van Terbrugge
lithografie
P / B 68.1 (2)

Deze beide buitenplaatsen waren eigendom van baron André Jean Louis van den Bogaerde van Terbrugge (1787-1855), gouverneur van Noord-Brabant (1830-1842). Hij was tevens de mede-oprichter en eerste voorzitter van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen te ’s-Hertogenbosch, de voorganger van de Brabant-Collectie. Zowel kasteel Heeswijk als Nemerlaer zijn in de periode 1871-1881 ingrijpend verbouwd in de neorenaissancistische en neogotische stijl door architect J.M. Snickers. Een selectie van andere Brabantse kastelen op 17e-eeuwse prenten en in oude drukken vult de mini-expositie aan.

Expositie Architectuurboeken

Van 17 tot en met 19 juni 2016 wordt de Dag van de Architectuur gevierd. Het thema is: Architectuur in de schijnwerpers. Op de overkoepelende website staat per stad het programma. Zo staat Tilburg in het teken van Bijzonder Wonen. 

Titelpagina
Danckertsz, Justus, Architectura Chivilis Vertoonende Verscheyde Treffelijcke Cappen Soo Van Toorens, Kercke, Als Mede Veelderhande Voorname Huysen, Etc En Eenige Wenteltrappe : Dienstigh Voor Alle Lief-Hebbers En Leerlingen Van De Bouw-Konst.
t' Amsterdam,: gedruckt by Justus Danckers ..., 1670.
Vindplaats: CBC TFK D 176

Tot vrijdag 29 juli wordt er bij de Brabant-Collectie een tentoonstelling over architectuurboeken uit de diverse collecties getoond. Architectura Chivilis van Justus Danckertsz (1670), waarvan de titelpagina hierboven te zien is, wordt geflankeerd door het eveneens in Amsterdam gedrukte werk Kort onderwys van de vyf colommen van Vicenzo Scamozzi en Symon Bosboom (ca. 1730). Verder maken een 18e eeuwse Verhandeling Over De Bouwkunde, architectuurprenten uit de Encyclopédie van Diderot, maar ook werken van Vitruvius, Pugin, Viollet-Le-Duc, Pierre Cuypers deel uit van deze mini-expositie. U vindt de tentoonstelling op niveau 0 van de universiteitsbibliotheek.

De Rooise Raaf Detectivebureau: Avonturen van Rien Raavens in Sint-Oedenrode

Het is 2015. Sint-Oedenrode lijkt gevrijwaard van dorpse perikelen en ontwrichtende problemen. Verdachte zaken, ongemakkelijke kwesties en raadselachtige mysteries worden kordaat aangepakt en discreet opgelost. Dit is te danken aan het doortastende optreden van de plaatselijke detective Rien Raavens, die begin 2014 haar detectivebureau De Rooise Raaf opende. De inwoners van Sint-Oedenrode worden via de lokale krant, DeMooiRooiKrant, wekelijks geïnformeerd over kwesties die zich in hun dorp afspelen. Een hoofdrol is daarin weggelegd voor hun eigen speurder. De verhalen werden opgetekend door S. Coops, pseudoniem voor de schrijfsters Hanny Brok, Emmy van Haastrecht, Elli de Rijk en Nelleke Thijssen. Deze dames uit Sint-Oedenrode hebben bijna twee jaar hun oren te luisteren gelegd om de mysteries van het dorp voor het voetlicht te brengen.

Rien Raavens, geboren Rooienaar, is na een langdurig verblijf in Zuid-Afrika teruggekeerd naar haar geboortedorp. Ze begint een nieuw leven en wordt ondernemer. Rien is een kordate vijftiger die veelal achter de schermen opereert. Ze duikt in allerlei vraagstukken: van ontspoorde jongeren tot vermeend overspel, van een verkiezingsboycot tot het kraken van winkelpanden, van fraude tot verduistering van een relikwie. Het lezen van haar lotgevallen is voor Rooienaren een feest van herkenning en voor anderen een kennismaking met het Brabantse dorp. De lezer wordt meegenomen door de straten van Sint-Oedenrode en het buitengebied, en komt op allerlei karakteristieke plekken. Zoals de rustieke Markt, het historische Odakerkhof, het Vresselse Bos te Nijnsel en de Dommelvallei. Ook de Rooise cafés en restaurants komen aan bod, evenals organisaties en verenigingen. Riens persoonlijke leven zit als een rode draad in de verhalen verweven. Ze vindt het geluk terwijl ze achtervolgd wordt door haar verleden. Met name de verdwijning van haar zus en de relatie met haar familie in Zuid-Afrika spelen een belangrijke rol. De burgemeester van Sint-Oedenrode schreef het voorwoord van deze bundel.

Vindplaats: CBM 964 F 38

Brabant en de wielersport

Bijna had de in Nuenen geboren Steven Kruijswijk geschiedenis kunnen schrijven door winnaar te worden van de Giro d'Italia 2016. Van de 14e tot de 19e etappe heerstte hij in deze wielerwedstrijd en droeg de roze leiderstrui. Helaas verloor hij afgelopen vrijdag de koppositie door een onfortuinlijke valpartij. Desalniettemin zette hij een prima prestatie neer en eindigde gisteren op een vierde plaats.
Een andere Brabantse wielerheld die zijn leiderstrui af moest staan door een valpartij is Wim van Est (Fijnaart 1923 - Roosendaal 2003). Op 16 juli 1951 was hij de eerste Nederlander die de gele trui mocht dragen na een etappezege in de Tour de France. Echter, daags na deze rit viel hij tijdens een afdaling in een zeventig meter diep ravijn (hetgeen hij overigens zonder noemenswaardige blessures doorstond).
In onze collectie bevindt zich onderstaande door Van Est gesigneerde foto, opgenomen in een plakboek van Lambert Melissen, auteur en onderwijzer te Zevenbergen.

Foto Van Mechelen-Steenbergen
Plakboek van Lambert Melissen
KHS D 185

De tekst op de foto luidt: Met alle sympathie voor mijn sportvriend Han(?) Melissen. Wim van Est. Naast de foto heeft Melissen in zijn plakboek de bijnaam van Van Est geschreven: IJzeren Willem. Melissen maakte in de jaren '50 radioprogramma's, onder andere 'Het Brabants Halfuur' voor de KRO. Tijdens de uitzending van 18 september 1955, die geheel in het teken stond van sport in Brabant, was Van Est een van zijn studiogasten.

Brabant kent ook zijn "kleine" wielerhelden, winnaars van een van de vele plaatselijke wedstrijden. Gaston Remery (1924-2014) portretteerde deze wielrenners.

Duizel, 1960
© Gaston Remery / Brabant-Collectie, Tilburg University

Eersel, 1962
© Gaston Remery / Brabant-Collectie, Tilburg University

Ook legde hij de zegening van de fietsen vast, zoals hier in Eersel (1960). Voorafgaand aan een grote wedstrijd werden 's morgens na afloop van de heilige mis op het Kerkplein de jonge wielrenners met hun fiets gezegend. Het Brabantse wielersportmagazine Helden (vindplaats T 10683) publiceerde najaar 2015 een artikel over het zegenen van de wielrenfiets (pag. 5-8).

Eersel, 1960 © Gaston Remery / Brabant-Collectie, Tilburg University

Meer lezen over de wielersport in Brabant? Lees dan hier onze eerder verschenen blogs.

De Heilig Bloedprocessie in Boxtel

In onder andere Boxtel en Boxmeer vindt jaarlijks de Bloedprocessie oftewel Heilige Bloedviering plaats. Deze traditie wordt momenteel weer in volle glorie gevierd. De bloedprocessie in Boxtel, daterend van vóór 1380, wordt dit weekend op Drievuldigheidszondag gehouden. Op 22 mei om 15.00 uur trekken zo'n 500 figuranten in historische kostuums door Boxtel als eerbetoon aan het Heilig Bloedwonder.

Gedachtenisprentje Miraculeus H. Bloed van Boxtel, XIVde eeuw
  met twee engelen en het altaardoek (corporale)
op de achterzijde korte historie van Mirakel en aflaatgebed
tekening Aug.van Os
driekleurendruk, 6.5 x 11 cm
Boxtel: J.P. Tielen, 1924
 ML / 131.33.1 Boxt (1)

Het Bloedmirakel van Boxtel ontstond uit het voorval dat priester Eligius van den Aker midden 14e eeuw per ongeluk de kelk met geconsacreerde wijn omstootte op de altaardwaal en het corporale op het Driekoningenaltaar van de Sint-Petruskerk te Boxtel. De vlekken bleken bloedvlekken te zijn. De priester probeerde deze uit te wassen bij de nabijgelegen Boxtelse Watermolen. Hij verborg de doeken jarenlang en onthulde zijn geheim pas op zijn sterfbed. Deze drie traditionele elementen (Eligius bij het altaar, het uitwassen en Eligius op zijn sterfbed) zijn hieronder te zien op het gedachtenisprentje.

Gedachtenisprentje Mirakel H. Bloed Boxtel XIVe eeuw 
op de achterzijde korte historie van H. Bloed en aflaatgebed
autotypie, gekleurd, 9.8 x 6.8 cm
Utrecht: Steenberg, 25 mei 1924
 ML / 131.33.1 Boxt (2)

Op onderstaand bedevaartvaantje zijn twee van de drie traditionele elementen te zien. Daarnaast zijn aan de linkerzijde drie medaillons afgebeeld: het altaardoek met de bloedvlekken, de Petruskerk en het wapen van Boxtel.

Bedevaartvaantje Miraculeus H. Bloed te Boxtel 14e eeuw
cliché Verhees, tekening H. van Amelsvoort
kleurendruk, 27 x 36 cm
Boxtel: Firma Wilhelm van Eupen, 1924
 ML / 131.34.1 Boxt (3)

Eenmaal per jaar werden de doeken aan het volk getoond. Zo werd Boxtel al vroeg een bedevaartsplaats. De bedevaartgangers bezochten ook een heilige put op de plek waar de priester de doeken zou hebben gewassen. Deze put is verdwenen toen de loop van de Dommel door de protestantse overheid verlegd werd. Bedevaartgangers uit de omgeving van Tilburg bleven echter nog tot in de 20e eeuw veel waarde hechten aan het water van de Dommel en vulden hier - net als in Lourdes - flesjes om van de heilzame werking van het water te profiteren. 

In de pelgrimage naar Boxtel kwam verandering toen de Heilig Bloeddoeken na de Vrede van Münster (1648) tijdens de protestantse overheersing naar het katholieke Antwerpen en later, in 1652, naar Hoogstraten (België) zijn gebracht. De echte processie verdween, maar een verering voor het Heilige Bloedwonder bleef bestaan. 

Cort verhael van het miraculeus H. Bloedt ons liefs heeren Jesu Christi het welck sich eertydts verthoont heeft tot Boxtel in 't omstooten van den geconsacreerden kelck in het H. Sacrificie der Misse, nu hondert jaeren berustende tot Hooghstraeten, 
T'Antwerpen: by Alexander Everaerts, 1752
 TRE C 2153 

Vanaf tweede helft 19e eeuw werd getracht de doeken terug te krijgen. Pas in 1924 keert één doek, het corporale, terug naar Boxtel. Vanaf dat jaar wordt deze weer in de jaarlijkse processie meegedragen. Dit gegeven was aanleiding voor de uitgave van veel devotionalia. In 1924-1925 werd zelfs een processiepark aangelegd, het Heilig Bloedpark. Na de oorlog voerde de processie niet meer door het park, maar door het centrum van het dorp. Ook het Heilig Sacrament (een geconsacreerde hostie in een monstrans) mocht meegedragen worden in deze huldestoet.
In 1949 vernieuwde Tilburger Lucas van Hoek de opzet van de processie. De stoet voor het Heilig Bloed bestond vanaf dat jaar uit vijf delen: een openingsgroep, een bijbelse groep, een liturgische groep, een historische groep en een Mariagroep. In 1949 en 1952 vond daarnaast in de open lucht een Heilig Bloedspel plaats.
Vorig jaar is de Heilig Bloedprocessie in Boxtel op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst.

Affiche van de Heilig Bloedprocessie
boekdruk, 55.5 x 41.8 cm
Boxtel: Firma J.P. Tielen, 1960
ML / 131.35.1 Boxt (1)