Vervolg: Wie is wie? Fotoherkenning Jan Bijnen (1)

De eerste fotoherkenningssessie in Het Waalres Museum, gehouden op dinsdagmiddag 16 april jl., was een groot succes. Ruim 35 belangstellenden deden actief mee. Velen herkenden diverse Waalrese straatbeelden met boerderijen, huizen en diens bewoners op foto’s en prentbriefkaarten van Jan Bijnen. Maar ook talrijke personen zijn op groepsfoto’s geïdentificeerd.

© Theo van Dijk / Het Waalres Museum

© Jan Bijnen / Brabant-Collectie, Universiteit van Tilburg

Zo ook deze villa, gelegen aan de Stationsstraat (nu de Willibrorduslaan genoemd). Hier woonde Jan Verhoeven senior. Helaas is het huis in het midden van de jaren 70 afgebroken. Nu rest nog een lege plek naast de huidige fietsenwinkel (nr. 31). Als je voor het woonhuis stond, bevond zich rechts hiervan kapper Mies Jansen. Voor de heg poseren de drie kinderen van familie Verhoeven op een rijtje. Van links naar rechts: Jo (1924), Jan jr. (1921) en Willy (1923).

Op 23 april om 20.00 uur vindt er in Het Waalres Museum een tweede sessie plaats. U bent van harte welkom.

In de media: Eindhovens Dagblad, woensdag 17 april 2013 en Zondagnieuws, zondag 21 april 2013.

Eerste Heilige Communie

1e H. Communiestoet komende uit de St.Janskerk, Roosendaal.
Fotograaf onbekend. Vindplaats: ML / 131.44.1 (4)

In de maanden april en mei zullen katholieke kinderen van 7 tot 8 jaar hun Eerste Heilige Communie doen. De eerste deelname aan het sacrament van de eucharistie wordt heel feestelijk gevierd in de eigen parochie en in familiekring. Vóór 1910 waren jongens en meisjes die hun Eerste Heilige Communie deden ongeveer 12 jaar oud. Na het decreet Quam singulari (Hoe uitzonderlijk) door paus Pius X in dat jaar werd de leeftijd vervroegd naar circa 7 jaar.

Op dit belangrijke moment ging je van kind over naar de wereld van de volwassenen. Dat blijkt ook uit de kleding. Jongens kregen hun eerste kostuum en meisjes voor het eerst de muts van een volwassen vrouw. Deze zijn te zien op de foto van de communiestoet in Roosendaal. Ook zichtbaar zijn voor de communie kenmerkende omslagdoeken of schoudermanteltjes. Deze doeken werden in Brabant en het Vlaamse deel van België kardinaal genoemd. 

Communicantje, Bavel, ca. 1890
Fotograaf onbekend. Vindplaats: ML / 131.44.1 (1)

Deze benaming werd soms ook aan de sluier van een communie-meisje gegeven. Het boerenmeisje uit Bavel, vermoedelijk in Brabantse klederdracht, draagt daarvan een mooi en lang exemplaar. 

De hele familie staat voor deze gelegenheid in beste kledij op de foto, het communicantje in het midden vooraan. Meestal kregen de meisjes hun eerste sieraden waar lang voor was gespaard, op deze dag cadeau. Te zien is dat het meisje oorbellen, een halssieraad en een kruisje aan een ketting draagt.  

Na 1910 werd het accent in communiekleding van meisjes verlegd van de eerste volwassenkledij naar die van een 'bruidje' in het wit. 

Communicantje omringd door haar familie, Bavel, ca. 1890.
Fotograaf onbekend. Vindplaats: ML / 131.44.1 (3)



Wie is wie? Fotoherkenning Jan Bijnen

Niet altijd is bekend waar foto's gemaakt zijn en wie of wat er op staat. Ter voorbereiding op de expositie (begin 2014) over fotograaf Jan Bijnen organiseert de Brabant-Collectie in samenwerking met Het Waalres Museum op dinsdag 16 april een fotoherkenningsmiddag. We hopen dat u ons helpt, zodat we zoveel mogelijk informatie bij de foto’s kunnen achterhalen.



St. Martinusgilde in optocht tijdens Feest der Intronisatie van het H. Hart beeld, Waalre.
Fotograaf Jan Bijnen, Prentbriefkaart, 1922

© Brabant-Collectie / Bibliotheek Universiteit van Tilburg

Medio mei 2008 schonk de familie de fotocollectie van Jan Bijnen aan de Brabant-Collectie. Waalrenaar Jan Bijnen (1874-1959) is bekend als fotograaf en uitgever van prentbriefkaarten onder de firmanamen Photogr. Kunsthandel J. Bijnen en Prentbriefkaarthandel Veni Vidi Vici. Personen en vele dorpsgezichten in de Kempen heeft hij op de gevoelige plaat vastgelegd. Ook heeft Bijnen zijn ‘ansichten’ laten produceren bij de wereldberoemde firma Trenkler & Co te Leipzig. De prentbriefkaarten verkocht hij in zijn eigen winkel in Waalre en via allerlei lokale afnemers. In de loop der jaren gingen er duizenden over de toonbank. "Ik loop efkes naar Jan Bijnen", zeggen veel Waalrenaren nog altijd als ze naar de boekhandel aan de Willibrorduslaan gaan waar de fotograaf decennia geleden zijn waren verkocht. Nu zijn ‘de kaarten van Bijnen’ een gewild verzamelobject.

Wellicht ziet u bekenden van vroeger terug op de foto’s van Jan Bijnen of weet u meer over de achtergronden of wilt u herinneringen ophalen? U bent van harte welkom in Het Waalres Museum op dinsdag 16 april om 14.00 uur of op dinsdag 23 april om 20.00 uur.

In de media: Eindhovens Dagblad, 12 april 2013.

Palmpasen



Kinderen met palmpaas 's-Hertogenbosch,
Persbureau "Het Zuiden", 1935
Foto (ontwikkelgelatinezilverdruk)
Vindplaats: ML 411.13 (2)

Met Palmpasen of Palmzondag (de laatste zondag van de vastenperiode en de eerste dag van de Goede Week) wordt de feestelijke intocht van Jezus in Jeruzalem gevierd. De inwoners verwelkomden Jezus op zijn ezel door met palmtakken te zwaaien. 

Vroeger trokken kinderen in de dorpen Haaren, Helvoirt en Cromvoirt luid zingend met stokken, ratels en palmpaasstokken langs de deuren.
...Een ei is geen ei;
twee ei is een half ei;
drie ei is een paasei ...
Eieren en centen werden ingezameld. Na afloop was een samenkomst in het dorpshuis. De opbrengst werd meestal verdeeld of kwam ten goede aan de parochie of school. Deze traditie is in Brabant vrijwel verloren gegaan.

Op de Bossche foto uit 1935 lopen kinderen in optocht met hun palmpaasstokken. Ter ere van dit feest hebben ze een palmpaas gemaakt waar zij duidelijk trots op zijn. 

Over de mogelijke oorsprong van dit volksgebruik schreef A. van Sasse van Ysselt in 1898 in het tijdschrift Taxandria (jg. 5 (1898), p. 3-6). Hierin is te lezen hoe aan de Bossche kinderen op de avond vóór Palmpasen werd verteld dat engelen een palmboom zouden brengen als zij zoet naar bed zouden gaan. Met de gevonden palmboom pronkten de kinderen dan op straat. Hij vermeldde ook dat het in 's-Hertogenbosch niet gebruikelijk was om bij het ontvangen van de palmboom te zingen.
Een palmpasenstok is omgeven met christelijke symboliek. Deze bestaat uit minimaal twee stokken in de vorm van een kruis. De stok is doorgaans versierd met buxustakken, eieren, sinaasappels, rozijnen, andere lekkernijen, gekleurd papier en linten en wordt bekroond door een haantje. Het vogeltje van brooddeeg op het palmhaasje, ook wel 'haantjepik' genoemd, is oorspronkelijk een heidens vruchtbaarheidssymbool voor het ontwaken van de natuur.
De Bossche palmboom bestond meestal uit twee kruizen met bogen en ringen van wilgentakken rijkelijk voorzien van groen.

Zelf een palmpaasstok maken? Kijk hier voor een beschrijving.

Op zoek naar meer beeldmateriaal over dit onderwerp in de Film- en Fotobank Noord-Brabant: gebruik de term (palm)pasen.

Tentoonstelling Voorjaarsbloemen

Expositie 'Voorjaarsbloemen', Library, Tilburg University, vitrine niveau 0

U kunt een selectie van werken uit de Brabant-Collectie met het thema voorjaarsbloemen bekijken in de vitrine op niveau 0 in de Library, Tilburg University. De expositie is nog tot en met woensdag 24 april 2013 te zien tijdens openingstijden van de bibliotheek.
Meer foto's van de tentoonstelling vindt u in de gelijknamige set op Flickr.

Chaos in het Paradijs: de Hollandse Franssen

Chaos in het paradijs is een boek over de belevenissen van een groot muzikaal gezin (13 kinderen) uit Eindhoven. In de jaren '60 en '70 trad de familie Franssen, onder leiding van moeder en zang- en muziekpedagoge Carla, veelvuldig op. Niet alleen live, maar voor radio en tv. Zo traden ze in 1971 op in het populaire kinderprogramma 'Stuif es In', waar ze de Gouden Stuiver wonnen. Ook brachten ze een langspeelplaat uit die goed verkocht. Het gezin van dokter Franssen woonde in de Paradijslaan in Eindhoven en gaf regelmatig optredens. Het gezin stopte in 1980; de meeste kinderen waren toen inmiddels beroepsmatig met muziek bezig. Een aantal van hen (Olga, Bess, Hein en Helma) heeft een conservatoriumopleiding gevolgd en gekozen voor een loopbaan in de muziek. Porgy Franssen ging naar de Toneel Academie en is een bekend acteur. In 2008 zong Carla Franssen-Heymans (toen 86) in de tv-show van Paul de Leeuw nog 2 liederen! Naar aanleiding van haar 90ste verjaardag in 2012 kwam dit boek uit met herinneringen uit de vroegere jaren.

Meer boeken over familiegeschiedenis vindt u in de rubriek BRA Z8.

Vindplaats: BRA Z8 SCHA 2012

Soenil. Patron Cuisinier De Lindehof Nuenen

Ter gelegenheid van de Restaurant Week vandaag aandacht voor het eerste boek van eigenaar en chef-kok van sterrenrestaurant De Lindehof in Nuenen. Soenil Bahadoer vertelt hierin zijn levensverhaal van een jongen afkomstig uit een traditioneel Hindoestaans gezin en zijn weg naar de top. Hij belicht zijn passie voor het koken, zijn inspiratiebronnen en de producten waarmee hij werkt. Met zijn verhaal wil hij een voorbeeld zijn voor de jongere generatie koks en laten zien dat door hard werken en gedrevenheid het mogelijk is je dromen waar te maken. Tevens wil hij laten zien dat door je roots te koesteren en gebruiken je een eigen kookstijl kunt ontwikkelen. De liefde voor eten kreeg hij als kind mee. Hij groeide op in Suriname en verhuisde op achtjarige leeftijd naar Nederland. Door mee te kijken bij zijn moeder in de keuken deed hij inspiratie op. Veel recepten van haar gebruikt hij nog steeds, maar dan op een strakke manier. Hij combineert smaken uit de Surinaams-Hindoestaanse keuken met de Franse. Dat heeft hem in 2004 een Michelinster opgeleverd. Het boek is verder aangevuld met recepten en prachtige foto's van zijn creaties.

(Meer boeken over Brabantse restaurants kunt U vinden in de rubriek BRA G4)

Vindplaats: BRA G4 ZALI 2012