Schenking fotocollectie Nard Vogels

Op 20 mei jl. schonken de kinderen van Nard Vogels zijn gehele fotografische oeuvre in de vorm van ca. 3.100 afdrukken (zowel vergrotingen als foto’s in albums), ruim 5.000 (glas)negatieven en 827 dia’s aan de Brabant-Collectie. Het ontsluiten en duurzaam conserveren van deze collectie zal de nodige tijd in beslag nemen.

Nard Vogels bij vergrotingsapparaat
© Jan van Eijk

Nard Vogels (1900-1973) is een Brabantse amateurfotograaf die naast zijn werk op de boerderij, de natuur en het dagelijks leven in onze provincie fotografeerde. Hij woonde in het buurtschap Vlokhoven te Eindhoven en had 9 kinderen. Vaak trok hij in alle vroegte, als de nevel nog over de velden hing, erop uit om dauw op spinnenwebben en planten te fotograferen.Hij had een hechte verbondenheid met de natuur. 

Bedauwde grashalm, 1942
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Vogels was bevriend met Martien Coppens (1908-1986), wiens kerncollectie zich ook bij de Brabant-Collectie bevindt. Beiden fotografeerden veelvuldig het boerenleven en de natuur en hadden een goed oog voor het lichtspel en de weergave van dreigende luchten en wolkenpartij. Coppens fotografeerde Nard Vogels als boer tussen 1935-1940.

De Maaier, eind jaren 30
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Nard ontwikkelde zelf zijn platen en films en maakte na selectie tevens zijn vergrotingen. Vervolgens bracht hij nauwkeurig retouches aan op de afdrukken, die hij inzond naar fotowedstrijden. Tientallen prijzen en eervolle vermeldingen heeft hij behaald, zowel op tentoonstellingen als wedstrijden (ook in buitenland). Hij was lid van de Eindhovense fotoclub ‘De Amateur’.

Naast familiefoto’s en portretten maakte hij opnamen van o.a. boerenleven, ambachten, gebouwen, stillevens, (winter)landschappen en flora en fauna. 

Een impressie:

Nijs en Frans Vogels bij hun paard, 1943
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Dauw op spinnenweb, 1953
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Waterlelies, 1936
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Wilgenkatjes, 1935
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Vis met uien op een bord, 1934
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

Het schaduwspel met drie glazen, 1938
© Nard Vogels | Brabant-Collectie, TiU

De collectie Nard Vogels vormt een mooie aanvulling op het reeds aanwezige werk van zes andere Brabantse fotografen.

Bijzonder verhaal bij een uniek Eindhovens fotoalbum

Eind mei jl. vond de overdracht van een uniek fotoalbum plaats, nadat het bijzondere verhaal over de totstandkoming hiervan bijna 3 jaar eerder was opgetekend. De schenker, Wick Bannenberg, was vier jaar oud toen de geallieerden in september 1944 Eindhoven bevrijdden. Desondanks heeft hij herinneringen genoeg aan de oorlogsjaren. Zijn vader was directeur van de melkfabriek St. Joseph, gelegen aan de Paradijslaan langs de Dommel.

Binnenzijde voorplat album met etiket van de fotograaf
Formaat: 24 x 33,5 cm. Oblong

Het album bestaat uit 16 bladen en bevat in totaal 101 foto’s van de Eindhovense fotograaf A. van Beurden. Hij legde de bevrijding van Eindhoven en de daaropvolgende dagen (18-19 september 1944) vast: juichende mensen, geallieerde soldaten en colonnes militaire voertuigen die zich een weg baanden door de straten van Eindhoven en de ravage. Tevens maakte Van Beurden portretten van prins Bernhard tijdens zijn bezoek aan Eindhoven op 23 september 1944.

Feestvierende menigte op de markt te Eindhoven
Pagina 9 (verso) uit het fotoalbum
© A. van Beurden, 18 september 1944

Van Beurden was namelijk ‘hoffotograaf’. Dit stond met sierlijke letters op de gevel van zijn zaak vermeld, die overigens flink was getroffen door het Duitse bombardement. Zodoende kon hij zijn foto’s hier niet meer ontwikkelen.

De verwoeste fotozaak van A. van Beurden in de Nieuwstraat
Pagina 13 (verso) uit het fotoalbum
© A. van Beurden, 19 september 1944 of iets later

Terwijl een groot deel van het bevrijde Eindhoven zonder elektriciteit, gas en water zat, waren deze voorzieningen nog volop in werking in de melkfabriek en directeurswoning van Bannenberg. Als dank voor de geboden hulp heeft Van Beurden de foto’s samengebracht in dit album: Bernhard en de bevrijding, mede mogelijk gemaakt door de badkuip van Bannenberg. Slechts drie soortgelijke albums werden samengesteld: één voor de familie Bannenberg, één voor de familie Philips en één voor prins Bernhard / Het Koninklijk Huis.

Prins Bernard gezeten in een Willys jeep voor villa Ravensdonck op de hoek Ten Hagestraat-Vestdijk.
Aan het demontabele stuur te zien is deze jeep een Airborne-uitvoering,
die met een ‘glider’ (zweefvliegtuig) werd vervoerd.
Pagina 1 (recto) uit het fotoalbum
© A. van Beurden, 23 september 1944

Nieuwsgierig geworden? Lees het persoonlijke verhaal – geschreven door Emy Thorissen en Jurgen Pigmans - en bekijk meer foto’s uit het album in nummer 3 van het tijdschrift In Brabant (2014), p. 16-37. 

Ter gelegenheid van de herdenking van 75 jaar Bevrijding van de provincie Noord-Brabant in 2019 haalt Crossroads Brabant 40|45 meer van dit soort persoonlijke verhalen op. Zie ook de brochure.

Senioren Hello Summer Campus Festival

De Brabant-Collectie was op dinsdag 4 juli jl. met een informatiestand en fotopresentatie aanwezig op het Senioren Hello Summer Campus Festival. De gepensioneerde oud-medewerkers werden op de informatiemarkt ontvangen met een mini-high tea en konden kennis nemen van de voor hen beschikbare campusfaciliteiten, zoals HOVO, Personeelsvereniging, Geschenkenshop PrismaPrint, Personeelszaken, Books 4 Life en het Sportcentrum. Voor de Brabant-Collectie een uitgelezen kans om op de campus in contact te komen met een potentiële doelgroep en de diversiteit van de collectie te tonen.

De informatiestand met bibliothecaris Pia van Kroonenburgh. Rechts de fotopresentatie

Impressie van de informatiemarkt

De stand van de Brabant-Collectie had over belangstelling niet te klagen. Men was zeer geïnteresseerd in wat de Brabant-Collectie te bieden had. Na een welkom door Koen Becking, voorzitter College van Bestuur, kregen de deelnemers een kijkje in de keuken van de nieuwe campus en konden zij tijdens een lezing van Pieter Siebers meer te weten komen over het Tilburg University Erfgoedproject. Aansluitend vierden zij met swingende muziek en lekker eten het einde van dit academisch jaar en het begin van de zomer op het gelijknamige Festival rondom de campusvijver.

Koning Willem-Alexander ziet Abraham in Tilburg: 27 april 2017

Eind april is binnen een tijdsbestek van 50 uur het unieke boek over Koningsdag Tilburg verschenen. Hierin wordt o.a. verslag gedaan van het bezoek van koning Willem-Alexander, koningin Máxima, hun drie dochters en andere leden van de koninklijke familie aan Tilburg op 27 april 2017. Daarnaast bevat het boek andere bijdragen, zoals de speciaal voor deze gelegenheid gemaakte gedichten door de stadsdichter, de juniorstadsdichter en de campusdichter. Ook is er aandacht voor 250 jaar Oranje in Tilburg. Het allereerste bezoek van een Oranje aan deze stad, door prins Willem V (1766), het verblijf van koning Willem II, als ook diverse andere koninklijke bezoeken worden besproken. De ruim 20 fotografen en schrijvers hebben niet alleen een (foto)verslag van de wandeling langs de ’13 werelden’ gemaakt, maar ook van de vele festiviteiten in de rest van de stad, zoals bijvoorbeeld de Koningsnacht, Korvel, en het Leijparkfestival. Ook bezochten zij locaties en besloten feestelijkheden, zoals Koningsvoorde en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis.
Het boek is een prachtig promotiemiddel geworden voor de stad Tilburg en is al na 50 uur aangeboden aan koning Willem-Alexander als aandenken aan zijn verjaardag in Tilburg.

Vindplaats: BRA M4 PEET 2017

Een Brabantse fotograaf in Ierland

Van 7 juli t/m 31 augustus 2017 vindt in de Cork Photo Gallery (Ierland) de expositie InPrint plaats, waar de foto’s van de Brabantse fotograaf Noud Aartsen gecombineerd worden met een abstracte interpretatie van de afgebeelde gebeurtenis door de Ierse kunstenares Eimearjean McCormack.

Eimarjean McCormack is in 2007 afgestudeerd aan de London University of Arts. Ze heeft verschillende tentoonstellingen in Ierland gehad, maar heeft ook internationaal geëxposeerd in steden als New York, San Francisco, Philadelphia, Detroit, Berlin, London, Lorient en Shanghai. Haar werk is o.a. te zien in The Bank of New York and The Zuckerman Museum of Art.

Noud Aartsen (Best 1932 - Mollans-sur-Ouvèze 2010) is vooral bekend geworden als landschapsfotograaf. Na een fotografie-opleiding in Den Haag heeft hij in 1956 in Oirschot een fotostudio geopend. Hij heeft foto-opdrachten in verschillende landen gehad, zoals Frankrijk, Israël en Palestina.  Hij verhuisde in 1977 naar Ierland waar hij vier jaar gewoond heeft. Na enige jaren in Noord-Brabant te hebben gewoond en gewerkt, is hij in 1996 definitief naar Frankrijk verhuisd, waar hij in 2010 overleed.

Zijn omvangrijke collectie foto’s en negatieven, inclusief de auteursrechten schonk zijn weduwe Rini Aartsen-van Breugel in 2011 aan de Brabant-Collectie. Hoewel er van zijn werk al meerdere fotoboeken zijn verschenen, heeft de Brabant-Collectie in samenwerking met Stichting Cornelius Rudolphus Hermans in 2016 een boek gepubliceerd van zijn foto’s in Brabant, Ierland en Frankrijk, getiteld Noud Aartsen. Tegelijkertijd met de presentatie van dit boek op 4 februari 2016 is een mini-expositie van zijn werk in het Natuurmuseum in Tilburg geopend. Deze was te zien tot juni 2017.

De Brabant-Collectie heeft in het Cork Photo Gallery een partner gevonden om het werk van Noud Aartsen ook internationaal te exposeren, waarbij zijn werk als inspiratie dient voor nieuwe kunstuitingen.

Een impressie:

Expositie  'InPrint', Cork Photo Gallery, The Lord Mayors Pavilion, Cork
© Jacqueline Kerkhoff

Expositie  'InPrint', Cork Photo Gallery, The Lord Mayors Pavilion, Cork
© Louise Maher

De Boxmeerse Vaart

Op de tweede zondag na Pinksteren wordt de processie van het Heilig Bloed in Boxmeer gehouden. "Pinksteren vroeg of Pinksteren laat, veertien dagen daarna trekt de Boxmeerse Vaart", luidt het gezegde aldaar. Naast de Boxmeerse Vaart is er ook in Boxtel jaarlijks een bloedprocessie. Beide bloedwonderen zijn eeuwenoud en gebaseerd op het veranderen van wijn in bloed: gemorste wijn, die zich als bloed aftekent op altaardoeken. Het Bloedwonder van Boxmeer vond rond 1400 plaats in een crypte onder de Sint-Petrusbasiliek. Priester Arnold Groen zou tijdens de consecratie hebben getwijfeld aan de overgang van brood en wijn in Lichaam en Bloed van Christus (transsubstantie). Hierop veranderde de wijn in bloed dat over de miskelk op het corporale stroomde. De priester kwam meteen tot inkeer, waardoor het bloed in de kelk weer veranderde in wijn. Het bloed dat op het corporale was terechtgekomen, stolde tot een rode klont van 1 cm doorsnede.
Onderstaande gedachtenisprentjes tonen dit mirakel. De eerste afbeelding toont de priester voor het altaar met daarop de miskelk en het bloed dat over de rand loopt. Het Heilig Hart van Christus wordt erboven getoond. Het tweede prentje heeft een kanten rand. Onder de overstromende miskelk, omgeven met kerkelijk vaatwerk in vier kaders, staan bloemtakken. Daarboven is Christus aan het kruis met aan weerszijden twee engelen te zien.

Gedachtenisprentje Boxmeer, 't jaar O.H. 1400
(Op achterzijde korte geschiedenis van het H. Bloed mirakel en gebed)
Uitgever / drukker: Carl Poellath, Schrobenhausen, 1900
kleurenlithografie, 10,5 x 7 cm
ML / 131.33.1 Boxm (2)

Gedachtenisprentje Aandenken aan de Bedevaart Boxmeer
Miraculeus H. Bloed te Boxmeer. 1400
Uitgever / drukker: C.M. Beltz-Hillenaar, ’s-Hertogenbosch, [ca. 1920]
kleurenlithografie, 12.2 x 7.8 cm
ML / 131.33.1 Boxm (1)

Diverse gilden, muziekgezelschappen, processiegroepen en de Boxmeerse jeugd nemen deel aan de omgang. Zaterdagavond 17 juni vindt de opening plaats met het traditionele gebeier tegen de klokken van de Sint-Petrusbasiliek, waarna de relikwie met het bloedbevlekte altaardoek de kerk wordt binnengedragen en de openingsmis begint. Zondag 18 juni, na de Hoogmis, vangt om 11.45 uur de Vaart aan die door de versierde straten van Boxmeer trekt. Ook tijdens de bedevaart worden de klokken geluid. Onderstaande prentbriefkaart toont de processie in begin 20e eeuw.

Processie, Boxmeer

Fotograaf: onbekend

Uitgever: onbekend, [poststempel d.d. 1914]

Prentbriefkaart

Beschrijvingen van genezingen tonen aan dat vanaf de 17e eeuw bloedprocessies in Boxmeer plaatsvinden. Deze genezingen na verering van het H. Bloedreliek of deelname aan de Boxmeerse Vaart bevorderden de toeloop. Vanaf tweede helft 19e eeuw was er zelfs sprake van een achtdaagse Vaart. Een massale deelname van pelgrims blijkt uit contemporaine beschrijvingen. Onderstaande prentbriefkaart toont het dragen van de zilveren reliekhouder met het corporale, beschermd door een baldakijn.

Processie te Boxmeer

Fotograaf: onbekend

UItg. A.H. Molmans, Boxmeer (No. 226 / 4235 R)

Prentbriefkaart

Op 13 oktober 2012 heeft de traditie van de Boxmeerse Vaart nationale erkenning gekregen door plaatsing op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed.

Tijdschrift: Gemerts Heem

Gemerts Heem is het tijdschrift van Heemkundekring 'De Kommanderij Gemert' uit de gemeente Gemert-Bakel. Deze gemeente omvat tevens de dorpskernen Handel, De Mortel, Elsendorp, De Rips en Milheze. De vereniging tracht sinds de oprichting (1941) op basis van archiefonderzoek en bodemvondsten lokale ontwikkelingen vast te leggen op sociaal, landschappelijk en taalkundig gebied. Op deze manier streeft men naar het behoud van de geschiedenis van Gemert en omgeving. Lange tijd was Gemert een commanderij van de Duitse Orde. Reden voor de kring om contact te onderhouden met de oude landcommanderij Alden Biesen in België.
De heemkundekring heeft de beschikking over een heemkamer en een studiezaal (gedeeld met het gemeentearchief) in het Historisch Informatiehuis 'De Latijnse School'.
Het rijk geïllustreerde tijdschrift verschijnt viermaal per jaar en bevat artikelen over o.a. geschiedenis, archeologie, volkskunde en dialectologie. Na één jaar worden de artikelen op de website gepubliceerd. Het eerste nummer van dit periodiek verscheen in 1941, het tweede pas in 1958 (zie de index over de jaren 1941-2002). De veelheid aan onderwerpen met resultaten van gedegen historisch onderzoek vormen nogal eens de aanzet voor de boeken die de heemkundekring uitgeeft. Dit aantal overstijgt inmiddels de honderd.
Omdat molen De Volksvriend in april 2017 weer in volle glorie is hersteld, is dit zomernummer (nummer 2, 2017) gewijd aan de molens en molenaars in deze gemeente. Voor dit themanummer is samengewerkt met Heemkundekring Bakel en Milheeze en de Molenstichting Gemert-Bakel.
Het tijdschrift is vanaf jaargang 1, nr. 1 (1941) aanwezig en raadpleegbaar in de universiteitsbibliotheek op niveau 0. De artikelen uit het tijdschrift zijn opgenomen in de Brabant Databank.

Vindplaats: T 07412