Tijdschrift: Brabants

In maart 2004 verscheen het eerste nummer van het tijdschrift, getiteld: Brabants. De ondertitel luidde: ‘Kwartaaluitgave over Brabantse taal, literatuur, muziek, dialect- en naamkunde’. Het blad kende in december 2012 na negen jaargangen ongewild zijn laatste nummer. In 2014 werd echter een nieuw tijdschrift onder dezelfde naam opgestart. De ondertitel werd teruggebracht tot ‘Kwartaalblad over Brabanders en hun taal’. De Stichting Brabants werd uitgever van het periodiek. De stichting organiseert verder culturele evenementen waarbij proza en poëzie in Brabantse dialecten centraal staan. In Brabants laten taal- en dialectliefhebbers en -professionals vier keer per jaar hun licht schijnen over de Brabantse taal. Redactielid van het eerste uur is prof. dr. Jos Swanenberg, bijzonder hoogleraar Diversiteit in Taal en Cultuur aan Tilburg University. Hij verzorgt interessante artikelen over bijvoorbeeld de neus-nazalerende ñ of staat stil bij het verschijnen van een nieuwe publicatie over Brabantse spreekwoorden. Door de jaren heen hebben naast een vaste kern van auteurs ook veel incidentele schrijvers bijdragen verzorgd voor het tijdschrift. Via de interviews met bekende en minder bekende Brabanders en achtergrondartikelen over Brabantse poëzie, literatuur, toneel, cabaret, muziek etc. uit heden en verleden kom je als lezer heel veel te weten over de Brabantse taal. Het verband tussen dialect en (het taalgebruik met) carnaval wordt ook regelmatig belicht. Voorts is er aandacht voor het vaak specialistische onderzoek waar Brabantse dialecten aan onderworpen worden, alsmede de strijd die er gevoerd wordt om dialect of streektaal op de agenda van beleidsbepalers te krijgen en te houden.

Zoals het taal - en zeker het dialect - betaamt, is het horen een niet onbelangrijke factor om te kunnen begrijpen. Was het bij de eerste reeks van Brabants een compact disc die bij ieder nummer zorgde voor auditieve ondersteuning, anno 2019 zijn er vanuit ieder nummer koppelingen te leggen met de luisterbox op de website van de stichting. Daar worden de nodige teksten (met name proza en poëzie) uit ieder nummer voorgedragen en kan men zelf onderzoeken hoe de verschillende dialecten klinken. Als je de papieren versie bij de hand hebt, kun je ook hardop meelezen met de dialecttekst. Dat moet je echt een keer gedaan hebben!

Brabants is aanwezig en raadpleegbaar op niveau 0 van de Universiteitsbibliotheek.
Vindplaats: T 10560

Viering Shakespeare jaar in Brabant

In het Shakespeare jaar 2016, 400 jaar na het overlijden van William Shakespeare (1564-1616), is er niet alleen in zijn geboorteland Groot-Brittannië, maar ook wereldwijd, aandacht voor zijn oeuvre en invloed op velerlei gebied (denk aan toneel, theater, opera, taal, film, literatuur en beeldende kunst). Ook in Nederland zijn er talrijke activiteiten om zijn sterftejaar te herdenken. Vele daarvan zijn inmiddels afgerond. Shakespeare by Heart en de tentoonstelling ‘ShakespeareNL. Vier eeuwen Shakespeare in Nederland’ zijn de moeite waard om nog te gaan zien. Datzelfde geldt ook voor de productie die internationaal succes in Londen en New York verwierf: Kings of War van Ivo van Hove van Toneelgroep Amsterdam. De programmering van deze voorstelling bleek zeer actueel door de leiderschapswissel tussen Obama en Trump.

Titelpagina
Mr. William Shakespeares Comedies, Histories & Tragedies, 
London, 1623 (First Folio)
   gravure van William Shakespeare
door Martin Droeshout

In onze provincie staan eveneens een aantal interessante voorstellingen over William Shakespeare op de agenda:

• Hamlet door theatergroep ZEP op 14 december in de Nieuwe Vorst in Tilburg, op 19 december in Jan van Besouw in Goirle en op 22 december in Markant Uden. 
• De goede Richard III door Wart Kamps op 14 december in theater De Bussel in Oosterhout. 
• Shakespeare en de opera door Leo den Oudsten op 3 januari 2017 in het Parktheater in Eindhoven.
• Vaders & Zonen door Bram van der Vlugt e.a. op 8 februari 2017 in theater Speelhuis in Helmond.

Een groot podium; 150 jaar amateurtoneel in Noord-Brabant

In dit ruim 500 pagina's tellende boek beschrijft Jan Smeets de ontwikkeling van het Brabantse amateurtoneel van 1848 tot 2000.
1848 is als begindatum gekozen, omdat toen (ook) het katholieke bevolkingsdeel van Nederland verenigingsrecht kreeg. Het eindjaar 2000 is tamelijk arbitrair gekozen, zo zegt Smeets in de inleiding. Het gaf hem wel de gelegenheid te kunnen eindigen met het Shakespearement in Zundert.
Het boek begint met het amateurtoneel voor 1848. Vervolgens komt de periode 1848-1940 aan bod, onder de titel "Toneel tussen kerk en kroeg". Vervolgens wordt de periode 1945-1965 besproken en het boek eindigt met het eigentijdse amateurtoneel in de periode 1965-2000.
In het boek is aandacht voor de notabelen die in de 2de helft van de 19e eeuw hun sociëteiten oprichtten, voor de priesterstudenten die op de seminaries aan toneel deden, voor de invloed van de kerk, het repertoire, het openluchttoneel en de verenigingscultuur. Vanaf de zestiger jaren van de vorige eeuw raakte de kerk de grip op het toneelleven kwijt en dat maakte de weg vrij voor meer experimenten.

Jan Smeets was zelf ook zijn hele leven actief in de Brabantse toneelwereld. Hij schreef vele toneelstukken en was tot zijn pensionering consulent amateurtoneel bij de provincie.
Meer boeken over toneel en theater kunt u vinden in de rubriek BRA J

Vindplaats: BRA J3 SMEE 2014