Over mij

Mijn foto
De Brabant-Collectie is in 1837 in 's-Hertogenbosch opgericht door het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant en wordt sinds 1986 beheerd door de bibliotheek van Tilburg University
Posts tonen met het label Jeroen Bosch. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Jeroen Bosch. Alle posts tonen

donderdag 7 april 2016

Bossche boekbanden op de Jeroen Bosch expositie

De Brabant-Collectie heeft een bruikleen verstrekt aan de expositie Jheronimus Bosch: Visioenen van een genie in het Noordbrabants Museum te ’s-Hertogenbosch. Het betreft een uiterst fraaie boekband vervaardigd in de Bossche boekbinderij van de Broeders van het Gemene Leven in de Hinterhamerstraat.
Op deze tentoonstelling zijn maar liefst twee boekbanden van de Broeders van het Gemene Leven te ’s-Hertogenbosch te zien: objectnummer 18 met paneelstempel Christus als Man der Smarten, afkomstig uit de Brabant-Collectie, en objectnummer 95 met paneelstempel van de heilige Hiëronymus van de Universiteitsbibliotheek Nijmegen.

De Fraters of Broeders van het Gemene Leven waren actief binnen diverse onderdelen van het Bossche boekbedrijf. Zij werden ook de ‘broeders van de penne’ genoemd. Ze leverden papier en perkament aan het Bossche stadsbestuur, kopieerden, schreven en verluchtten handschriften. Daarnaast verrichtten ze bindwerkzaamheden voor hun eigen bibliotheek en in opdracht voor diverse kloosters in de omgeving. Vanaf 1525 was het fraterhuis ook actief als drukkerij en verkocht het boeken van andere drukkers uit de stad. De fraters vervaardigden onder andere handschriften voor het Tertiarissenklooster Bloemenkamp achter de Tolburg.
De Brabant-Collectie bezit tenminste zes banden uit de boekbinderij van de Broeders van het Gemene Leven (ook Domus Fratrum Sancti Gregorii genaamd). Beide genoemde banden met paneelstempels zijn aanwezig in de collectie. Echter, de een is meer afgesleten dan de ander.

Op onderstaande band staat een gedetailleerde religieuze voorstelling: Christus is afgebeeld als Man van Smarten. Met gekruiste armen staat hij in een graftombe, omringd door de Arma Christi oftewel lijdenswerktuigen: dwarshout van het Kruis, Kruisopschrift (midden), ladder, speer, hysopstengel met spons, trektang, twee balsemvaten (links), geselkolom met gesel en roede, balsemvat, dobbelsteen (rechts), drie spijkers. De afbeelding is gevat in een venster en voorzien van de spreukband: O vos omnes qui transitis per viam attendite et videte si est dolor similis sicut dolor meus. Naast de paneelstempeling zijn de platten ook versierd met blindstempels: een bloeiende roos met 6 blaadjes in een cirkel en een vierbladige bloem in een ruit. Drie vrijwel identieke banden zijn aanwezig bij de Brabant-Collectie: KHS 9, KHS 14 en KHS 16.
Boekband met paneelstempeling: op voorplat Man der Smarten, 
Broeders van het Gemene Leven, ’s-Hertogenbosch, circa 1500
Papier in kalfsleren band

Handschrift
Jacobus van Gruitrode, Meditatie-en gebedenboek,
Tertiarissenklooster Bloemenkamp: 's-Hertogenbosch, circa 1500 
Vindplaats: KHS 9
Onderstaande boekband is erg afgesleten en gerestaureerd. Met behulp van strijklicht of door het maken van wrijfsels is de voorstelling van de paneelstempel beter te bekijken.
Op het achterplat is de kerkvader Hiëronymus te zien. Hij is gehuld in een lange mantel met kardinaalshoed. In zijn rechterhand heeft hij een opengeslagen boek en in zijn linkerhand een kruisstaf. Een leeuw ligt aan zijn voeten. De voorstelling wordt getoond in een venster. Aan weerszijden staat een monogram DF: Domus Fratrum. Hij wordt omgeven door de tekst: Salve pater flos doctorum. Salve flos decusq[ue] morum inclite Iheronime respice finem.
Zowel Gregorius als Hiëronymus waren destijds de patroonheiligen van de huizen van de Broeders van het Gemene Leven.
Boekband met paneelstempeling: op achterplat patroonheilige Hiëronymus
Broeders van het Gemene Leven, ’s-Hertogenbosch, circa 1516 
Papier in kalfsleren band

Handschrift
Passieverhaal en sacramentsgebeden in het Middelnederlands
Tertiarissenklooster Bloemenkamp: 's-Hertogenbosch,
Vindplaats: KHS 21
Op het voorplat bevindt zich een afbeelding van ‘Onze Lieve Vrouw in de Zon’ oftewel de Onbevlekte Ontvangenis. De blindstempels tonen een gekroond, klimmend leeuwtje in ruit, Franse lelie in ruit met geparelde rand en bladornament in ruit. 
Het op de tentoonstelling getoonde exemplaar is echter niet afkomstig uit Brabant, maar uit het Redemptoristenklooster te Wittem. De band bevindt zich nu in de Universiteitsbibliotheek Nijmegen.

donderdag 24 maart 2016

Jheronimus Bosch: Visioenen van een genie


Ter ere van het 500ste sterfjaar van Jheronimus Bosch (ca. 1450-1516) is dit prachtig geïllustreerde boek van de hand van Matthijs Ilsink en Jos Koldeweij verschenen. Deze publicatie is tevens de catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Noordbrabants museum in 's-Hertogen-bosch. 
Jeroen van Aken leefde en werkte in 's-Hertogenbosch. Aan deze stad ontleende hij zijn naam. 
In zes thematische hoofdstukken met veel nieuw fotomateriaal passeert het gehele oeuvre van de kunstenaar de revue. Aan bod komen: levenspelgrimage, zijn relatie tot 's-Hertogenbosch, het leven van Christus, zijn schilderijen van heiligen, zijn tekeningen en zijn verbeelding van het einde der tijden. De gehele expositie zal vervolgens afreizen naar het Prado in Madrid. 
Het internationale Bosch Research and Conservation Project (BRCP) verrichtte in de jaren 2009-2015 nieuw en diepgaand wetenschappelijk onderzoek. Op basis van de resultaten van dit project is eveneens een tweedelige onderzoekspublicatie uitgegeven door het Mercatorfonds, namelijk een lijvige, beredeneerde catalogus Jheronimus Bosch, schilder en tekenaar. Catalogue raisonné (vindplaats: BRA J1 BOSC 2016) én Hieronymus Bosch, Painter and Draughtsman: Technical Studies met de volledige onderzoeksrapporten.

Vindplaats: BRA J1 ILSI 2016 

donderdag 17 maart 2016

Jeroen Bosch: een uitgebreide boekenverzameling

In 2016 wordt het 500ste sterfjaar van Jeroen Bosch ('s-Hertogenbosch ca. 1450 - 's-Hertogenbosch 1516) herdacht. Het toeval wil dat de Brabant-Collectie zo'n 500 boeken en vele tijdschriftartikelen bezit over deze beroemde middeleeuwse schilder. Wist u dat de verzameling van Pater Gerlach (1901-1987) met literatuur over Jeroen Bosch deel uit maakt van de collectieDe wereldlijke naam van deze Minderbroeder Kapucijn is Simon Schummer. Hij publiceerde over kerkhistorie en kunsthistorische iconografie, maar is vooral bekend als 'Jeroen Bosch-kenner'. Een inventaris van zijn Bosch-bibliotheek is in 1992 gemaakt. In 2006 is het documentatiedeel van zijn collectie in bruikleen gegeven aan het Jheronynus Bosch Art Center

De Brabant-Collectie schaft alle recente publicaties over Jheronimus Bosch aan die in dit speciale jaar verschijnen. Van een kunst-cadeauboek met reacties van bekendheden op zijn schilderijen tot historische romans als De Duivelskunstenaar en Het oordeel van Joen en kinderboeken over dit onderwerp, zoals bijvoorbeeld dat waarin een kijkje in het schetsboek van de jonge Jeroen wordt gegeven. Hieronder een impressie.
E. Casteleijn, Jhero: meesterwerken van Jheronimus Bosch inspiratie voor kunstenaars van nu
Houten: Terra, 2016
Vindplaats: BRA J CAST 2016
N. de Vries, J. Timmermans, Jeroen en het geld van toen= Bosch and the contemporary dosh
's-Hertogenbosch: Jheronimus Bosch Art Center, 2016
Vindplaats: BRA Z2 VRIE 2016
H. Boom, De bezeten visionair: vijfhonderd jaar controverse over Jheronimus Bosch
    Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2016
Vindplaats: BRA J1 BOOM 2016 
C, Will, Jeroen Bosch: tussen hemel & hel
    Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2016
Vindplaats: BRA J1 WILL 2016 
  E. Logger, Het oordeel van Joen: het leven van Jheronimus Bosch
[Rosmalen] : Opus 10, [2015]
Vindplaats: CBM 958 A 38 
Matthias Rozemond,  De duivelskunstenaar
    Amsterdam : Uitgeverij Luitingh-Sijthoff, [2016]
Vindplaats: CBM 964 C 07 
J. Klein, Jeroen Bosch: hemel, hel
[Eindhoven]: Lecturis, [2015]
Vindplaats: BRA J1 KLEI 2015 
A. Bon, M. van der Linden, Schetsboek van Jeroen Bosch: anno 1463 
[Tilburg] : Zwijsen, 2015
Vindplaats: BRA J1 BON 2015

maandag 29 juni 2015

Jheronimus Bosch

In aanloop naar het Jeroen Bosch jaar 2016 is afgelopen jaar een omvangrijk boek over deze kunstenaar uit 's-Hertogenbosch verschenen.
Dit prachtige boek, samengesteld en geschreven door kunsthistoricus en Boschkenner Stefan Fischer, bevat een overzicht van het complete werk van de Jheronimus Bosch.
Het boek bevat veel illustraties met uitgebreide details. Stefan Fischer onderzocht wat Bosch en zijn schilderijen zo enorm invloedrijk maakten. Bosch, wiens echte naam Jheronimus van Aken was, werd veel gekopieerd en nagemaakt. Het aantal nog bestaande werken van Bosch’ navolgers is vele malen groter dan dat van de meester zelf.
Vandaag de dag zijn slechts twintig schilderijen en acht tekeningen met zekerheid toegeschreven aan Bosch. Hij wordt nog steeds gezien als visionair, een schilder van dromen en nachtmerries, van de hel en demonen.

Het zeer leesbare boek is een kunsthistorische studie met o.a. hoofdstukken over het leven en werk van Jeroen Bosch, catalogi van schilderijen en tekeningen, een overzicht van historische bronnen, een bibliografie en een register.

Meer boeken over Bosch kunt U vinden in de rubriek BRA J1.

Vindplaats: BRA J1 FISC 2014

dinsdag 1 april 2014

Bosch was hier

Bijna alle foto's van de Jeroen Bosch-expositie in dit boek zijn van de hand van Frans Kuit (1935-2011), nieuwsfotograaf. Frans Kuit was van 1954 tot 1972 fotograaf van het Brabants Dagblad. Tot 1960 was hij in dienst van fotopersbureau Farla, daarna werkte hij als zelfstandig fotograaf. In september 2009 schonk hij zijn fotografische nalatenschap aan de Brabant-Collectie. De officiële overdracht ervan vond in maart 2011 plaats. Dankzij het fotowerk van Frans Kuit, kwam het idee voor een boek op de redactie van het Brabants Dagblad terecht waar Gerrit van den Hoven ermee aan de slag ging. De circa 50 foto's in deze publicatie zijn door de Brabant-Collectie beschikbaar gesteld.

De fameuze Jeroen Bosch-expositie van 1967 was met 267.000 bezoekers een opvallende blockbuster, die nog steeds tot de verbeelding spreekt. Lange rijen bezoekers voor de deuren van de oude Jacobskerk in de Bethaniestraat en in de aangrenzende straten. Voor het eerst in honderden jaren kwamen werken van Bosch terug in de stad waar ze in de vijftiende en zestiende eeuw waren vervaardigd. Eindelijk stond 's-Hertogenbosch op de culturele kaart.

Van den Hoven beschrijft hoe het overmoedige en haast onhaalbare plan een succes werd dankzij de daadkracht van de kunstenaar en organisator Ton Frenken. Het is een meeslepende geschiedenis vol nieuwe feiten en verhalen. Frenken slaagde erin iedereen voor zijn doldrieste plan te winnen: plaatselijke gezagsdragers, internationale wetenschappers en directeuren van grote musea. Deze geschiedenis is een mooie opmaat naar de grote Jheronimus Bosch-expositie van 2016 in het Noordbrabants Museum.

Een uitgebreide verzameling boeken over Jeroen Bosch kunt u vinden in de rubriek J2 in de open opstelling bij de Brabant-Collectie.

Vindplaats: BRA J2 HOVE 2014