Over mij

Mijn foto
De Brabant-Collectie is in 1837 in 's-Hertogenbosch opgericht door het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant en wordt sinds 1986 beheerd door de bibliotheek van Tilburg University
Posts tonen met het label kermis. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kermis. Alle posts tonen

zaterdag 14 april 2018

Gastelse kermis in 1907

Nu de kermis in Oud Gastel nog in volle gang is, gaan we terug in de tijd met een aantal stereofoto's uit 1907 van deze festiviteit. Van oorsprong is een kermis een jaarmarkt ter gelegenheid van de wijdings- of feestdag van de parochiekerk. Het woord is een verbastering van kerkmis of kerke-misse. In Oud Gastel vond tot 1930 de kermis plaats rond 10 augustus: de feestdag van Sint-Laurentius, patroonheilige van de plaatselijke parochiekerk. Aanvankelijk duurden de festiviteiten zes dagen, later is dat teruggebracht naar drie dagen. Op de Markt stonden attracties als de draaimolen en schiettent. Kramen met snoep, speelgoed en snuisterijen vormden vanaf de Markt een lange rij tot voorbij het postkantoor in de Dorpsstraat.
A.M.B. Smulders (Sint-Michielsgestel 1867 - Oud Gastel 1923), de maker van de foto's uit onze collectie, was van 1902 tot zijn dood notaris in Oud Gastel. In de periode 1907-1909 was hij een fanatieke amateurfotograaf en maakte vele opnames, onder andere van zijn woonplaats. Toen hij merkte dat zijn werk hier onder ging lijden, is hij vrij abrupt met fotograferen gestopt. Hieronder een foto van Smulders met zijn vrouw Maria Theodora Aelberts op het notariskantoor, wellicht gemaakt met een zelfontspanner.


De volgende stereofoto geeft een mooi overzicht van bovenaf op de kramen en het volk dat op de been was.


Jong en oud liep langs de kramen op de Markt. Hieronder is op de achtergrond het raadhuis en een gedeelte van de Sint-Laurentiuskerk te zien.


Smulders woonde in Dorpsstraat 4, de straat waar ook de kermiskramen stonden. Mogelijk heeft hij de volgende vier foto's, alle genomen vanuit een vrijwel identiek standpunt, vlakbij zijn huis gemaakt.


De twee vrouwen op bovenstaande foto zijn de schoonzuster en de moeder van burgemeester Mastboom, respectievelijk Julia Brosens en mevr. M. Mastboom-Gillis. Familie Mastboom behoorde ruimt twee eeuwen tot de elite van Oud Gastel. Henri Mastboom heeft de negatieven en stereoscoopafdrukken van weduwe Smulders en een andere verwante van de notaris na diens dood ter inzage gehad (zie verder: Mastboom en de 'Groote oorlog' van J.M.W. Hopstaken, pag. 95 e.v. in Jaarboek 74 De Ghulden Roos).

De
jongens met strooien hoed op de volgende foto zijn Walter en Anton Danis. Over deze jongens is weinig informatie te vinden, maar in de online collectie stereofoto's van Smulders bij het West-Brabants Archief vinden we ze vaker terug. En wel samen met de jongens Jan Mastboom en Stan de Bie, zoon van notaris De Bie uit Zundert. We mogen aannemen dat genoemde families elkaar kenden en bevriend waren.


De broertjes Danis staan ook op onderstaande foto, links in beeld. Bij de kraam, in het midden, een vrouw met een Thoolse muts.


De laatste foto toont dezelfde kraam met speelgoed. Op de voorgrond een onbekende jongen, die met verbaasde blik frontaal in de camera kijkt.


Helaas kan de dieptewerking van deze stereofoto's in dit blog niet weergeven worden; daarvoor is een speciale stereoscoopkijker nodig. Stereofotografie kende in de negentiende en twintigste eeuw een aantal populariteitsgolven. Het begon mei 1851 in Engeland met koningin Victoria; zij raakte tijdens de Eerste Wereldtentoonstelling verrukt van de driedimensionale beelden. Al snel groeide deze bijzondere vorm van fotografie daar uit tot een ware rage. De foto's werden gemaakt met een speciale stereocamera met twee identieke objectieven. Stereokaarten werden in grote oplagen gedrukt en waren, evenals een bijbehorende stereoscoopkijker, redelijk betaalbaar. Door de voortschrijdende techniek konden stereokaarten steeds eenvoudiger en goedkoper worden geproduceerd. Daarnaast kwamen er complete systemen op de markt, waardoor ook amateurs dergelijke foto's konden gaan maken. Rond 1914 was stereofotografie onder amateurfotografen zo populair, dat er bijna evenveel stereo- als gewone camera's in gebruik waren. In het kielzog van de stereofilm volgde nog een kleine opleving van de stereofotografie rond 1955.

Meer foto's van de Gastelse notaris Smulders zijn te vinden op de beeldbank van het West-Brabants Archief.

vrijdag 19 juli 2013

Tilburgse Kermis vandaag van start

Reuzenrad: avondopname
Eindhoven, ca. 1958 © Martien Coppens / NFM
Vanavond om 19.00 uur is het weer zover: dan opent wethouder Joost Möller de Tilburgse Kermis. Tien dagen lang kan iedereen genieten van deze grootste kermis van de Benelux. Over een lengte van 3 kilometer staan ruim 230 attracties opgesteld, verspreid over de binnenstad. Naast spektakel is er ruimte voor de nostalgische kermis. Traditiegetrouw is de Roze Maandag, dit jaar op 22 juli, een grote publiekstrekker.

De Brabant-Collectie beheert een aantal kermisfoto's. Rees Diepen fotografeerde in de jaren '60 vooral ouderen en kinderen tijdens het Tilburgse volksvermaak. Martien Coppens schoot zijn foto's in Eindhoven. Een selectie van 10 van deze foto's is door ons in bruikleen gegeven aan het BKKC voor de expositie 'Chop chop chop... altijd prijs!' (zie nieuwsbrief Brabant-Collectie 26 juni jl.). Naast het werk van Diepen en Coppens leveren hedendaagse kunstenaars als Coen van Rooij, Paul Bogaers en Peter Hofland hun bijdrage. Opzet van de expositie is de wereld van de kermis en de kunst met elkaar te verbinden.


Onderstaande foto's geven een impressie van de expositie die nog tot 18 augustus te zien is bij het BKKC, Spoorlaan 21 i-k te Tilburg.

© Paul Bogaers
© Paul Bogaers

maandag 25 juli 2011

Tilburgse kermis, 1950-2000: een halve eeuw vermaak in beeld

De grootste kermis van de Benelux wordt sinds jaar en dag georganiseerd in Tilburg. Tilburgse kermis 1950-2000: een halve eeuw vermaak in beeld laat zien hoe deze kermis in vijf decennia evolueerde tot een groots evenement vol schreeuwende prijzenpaleizen, bonkende beats en attracties die steeds sneller en hoger gaan. Blijvend is de mix van spanning, gezelligheid en nostalgie die de kermis steeds weer oproept.
Lauran Wijffels is ruim 25 jaar redacteur bij het Brabants Dagblad. In zijn vrije tijd schrijft hij voor het vakblad De Kermisgids. Hij maakte verschillende boeken over de Tilburgse kermis en de kermis in het algemeen. Jeroen van Eijndhoven is fotograaf en mede-eigenaar van Persbureau Van Eijndhoven. Hij fotografeert al meer dan 25 jaar voor het Brabants Dagblad.
Vindplaats: BRA Z6 EIJN 2007