Prentbriefkaarten geven invulling aan verleden tijd

In de voorbije maanden zijn diverse collecties met beeld en beschrijving toegevoegd aan BCfinder, de beeldbank van de Brabant-Collectie. In een aantal gevallen gaat het om relatief recente foto’s uit de tweede helft van de twintigste eeuw, bijvoorbeeld de fotocollectie van Wies van Leeuwen. Over deze jongere collecties komen we in een later blog nog te spreken. Maar er zit ook een collectie prentbriefkaarten en ander beeldmateriaal bij waarvan het merendeel dateert uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Met veel prentbriefkaarten die inmiddels meer dan een eeuw oud zijn!

[W.N. Beukers], NOORD BRABANT. Groenten voor de soep. Prentbriefkaart, 8.8 x 13.9 cm. 

Uitgever: J.M.H. Nuss, Haarlem. Voor 1907. Vindplaats: JEG/006

De nu ontsloten collectie van verzamelaar Jan C. Jegerings (1928-2009), want daar hebben het over, telt in totaal ruim 2.300 records. De metadata van de kaarten, inclusief beschrijvingen, zijn nu samen met een afbeelding van voor- en achterzijde op BCfinder te vinden. De collectie is een waardevolle visuele bron voor het dorpsleven in Noord-Brabant. Veel van wat er op de prentbriefkaarten en foto’s is te zien, is anno 2026 namelijk niet meer actueel. Veel van de afgebeelde ambachten en beroepen worden niet meer uitgeoefend, boerderijen zijn verdwenen of aanzienlijk verbouwd, gebouwen hebben hun oorspronkelijke functie verloren, dorpsgezichten zijn sterk veranderd etc. Precies hierom is deze collectie een goede bron om uit te putten als je op zoek bent naar geschikt beeldmateriaal van het Brabantse platteland van pakweg een eeuw geleden. Bij deze collectie is er voor gekozen ook de achterzijde van de prentbriefkaart in de beeldbank op te nemen, omdat daar vaak informatie over uitgever of datering te vinden is. Voor het bestellen van reproducties uit deze collectie en ander materiaal van de Brabant-Collectie kun je terecht op: Reproducties bestellen Brabant-Collectie | Tilburg University.

Retraitehuis "Loyola"- Vught. Prentbriefkaart, 8.7 x 13.5 cm. 

Uitgever: Jos M. Krijnen, Stoomdrukkerij, Vught. Voor 1913. Vindplaats: JEG/2014

De verzamelaar J.C. Jegerings heeft zelf ook ingezien dat het waardevol materiaal was. Hij heeft in diverse boeken een inkijkje in zijn collectie gegeven. In ‘Brabants dorpsleven in oude ansichten’ (1978), ‘Oud Brabant over den dorpel bekeken’ (1979) en ‘Brabants dorps- en landleven’ (1995) heeft hij stukken uit zijn collectie prentbriefkaarten en ander documentair beeldmateriaal voorzien van commentaar. In de boeken wordt een divers beeld geschetst van het Brabantse dorps- en landleven. En het is díe collectie die nu deel uitmaakt van de Brabant-Collectie. Ze is de voorbije jaren beschreven en gedigitaliseerd en kan voortaan door iedereen online geraadpleegd worden. Wanneer je op BCfinder in de zoekbalk JEG invoert en de deelcollectie Topografisch-Historische Atlas aanvinkt, heb je de hele collectie bij elkaar.

Noord-Brabant. Melkmeisje. Prentbriefkaart, 8.8 x 13.9 cm. Voor 1915. Vindplaats: JEG/374

Literatuur:

J.C. Jegerings, Brabants Dorpsleven in oude ansichten (Zaltbommel 1978). Vindplaats: BRA Z6 ANSI BRAB

J.C. Jegerings, Oud Brabant over den dorpel bekeken (Eindhoven 1979). Vindplaats: BRA G JEGE 1979

J.C. Jegerings, Brabants dorps- en landleven (Zaltbommel 1979). Vindplaats: BRA Z6 JEGE 1995

Andere door Jegerings samengetelde boeken:

J.C. Jegerings, Oud Gestel : tussen Gender en Tongelreep : een fotobeeld van Oud Gestel over de periode 1900-1950 (Hapert 1985). Vindplaats: BRA Y3 JEGE 1985

J.C. Jegerings, Oud-Nuenen achteraf bekeken : een fotobeeld van Oud-Nuenen over de periode 1900-1940 en de bevrijdingsbeelden uit 1944 (Hapert 1984). Vindplaats: BRA Y3 JEGE 1984

J.C. Jegerings, Zó mooi was Eindhoven : een fotobeeld van Klein-Eindhoven over de periode 1900-1940 (Hapert 1986). Vindplaats: BRA Z6 JEGE 1986

Bron: Brabantsdorpsleven.nl